Te weinig beweging koe

Waarom “lopen” de melkkoeien te weinig?

Op te veel melkveebedrijven hebben veehouders en dierenartsen de laatste maanden vragen over het probleem dat de melkgevende dieren niet vlot lopen. Ze zijn te traag en sloom, komen slecht naar het voerhek en gaan moeilijk de melkstal in. Op bedrijven met automatisch melken zie je veel “ophaal koeien” en veel dieren die zich te weinig keer per dag laten melken in combinatie met onregelmatig melken.

De problemen zijn vooral toegenomen na het koude voorjaar toen het duidelijk warm is geworden (buiten en op stal) en soms in combinatie met het voeren van de eerste voordroog van 2013. Daarnaast klagen de klauwverzorgers op dit moment over de vele klauwproblemen bij de koeien waarbij uitzonderlijk veel “blokjes” gezet moeten worden.

Normaal loopgedrag van melkkoeien

Gezonde en blije melkkoeien zijn nieuwsgierig, attent en lopen of rennen in de stal of in de wei. Er wordt meestal ook een behoorlijke tijd besteed aan “speel en onderzoek” gedrag. Hierdoor ontdekken deze gezonde koeien waar ze kunnen eten, drinken, worden gemolken en waar ze uit de stal of uit de wei kunnen! Daarbij zijn koeien slim om te onthouden waar ze worden “beloond of bestraft” voor een bepaald gedrag of activiteit: je kan ze dus bijzonder snel iets aanleren. Op elk melkveebedrijf wordt hier gebruik van gemaakt. Bijvoorbeeld brokjes voor het voerhek gooien als je de koe vast wil zetten in het voerhek, lokbrok voeren in moderne melkstallen om ze te stimuleren de melk af te geven (oxytocine stimulering) en brok verstrekken in de melkrobot om ze naar de melkrobot te krijgen. Gezonde en blije vaarzen komen hierdoor ooit wel 10-15 keer per etmaal in de melkrobot! Koeien iets afleren met bestraffen is veel minder effectief en het duurt meestal ook lang voordat ze het echt vergeten. Daarom is het voor veehouders en dierverzorgers “een must” om te weten hoe je kalfjes en koeien goed gedrag kan aanleren en verkeerd of hinderlijk gedrag kan voorkomen: “voorkomen is in dit geval 10x gemakkelijker dan afleren”.

Minder lopen dan normaal

Koeien gaan minder lopen als de omstandigheden voor het dier ongunstiger worden. Het beste voorbeeld hiervan is een “te gladde betonvloer”: als de koe hier voor het eerst op loopt zoals ze gewend is dan is het bijna zeker dat ze is gevallen of de knie heeft bezeerd voordat ze achter in de stal is. Dit is een dermate negatieve ervaring voor de koe dat ze direct haar loopgedrag gaat aanpassen: ze begint minder te lopen, loopt met kleine stapjes, gaat minder vaak op onderzoek uit naar het voerhek, de water drinkbak en de melkstal. En om zichzelf maar zoveel mogelijk te beschermen gaat ze lang liggen en staan in de ligbox. Het resultaat is dus dat ze onregelmatiger gaat eten, drinken en zichzelf laat melken. Een ander effect hierbij is dat haar loopspieren stijver en zwakker worden en dat haar gewrichten en klauwen anders en vaker verkeerd belast worden. Een ander voorbeeld voor minder goede omstandigheden zijn “overbevolking” in de stal en bij “hitte stress” in de stal.
Als de ervaringen voor de koe negatief is: wanneer koeien in een te kleine melkstal worden gemolken waar het erg warm kan worden en geen brokjes krijgen en worden gemolken door mensen die zelf onrustig zijn en de koeien teveel jagen of slaan. Deze koeien willen heel slecht de melkstal in komen en als ze al in de melkstal zijn dan willen ze hier weer zo snel mogelijk uit om vrij te zijn. 

Koeien gaan ook minder lopen als ze zich niet lekker voelen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij pensverzuring, teveel zetmeel in het rantsoen, pas gekalfd van een te zwaar kalf, een beginnende baarmoeder-ontsteking of uierontsteking. Ook koeien met een energie- of mineralentekort zijn sloom en traag: denk bijvoorbeeld aan koeien met slepende melkziekte en kalfziekte.

Koeien die duidelijk ziek zijn met of zonder koorts lopen ook slecht. Koeien met een klinische uierontsteking, dieren met gewrichtsontsteking (dikke hak), koeien met een lebmaag verdraaiing en vooral ook dieren met een probleem aan een klauw of aan meerder klauwen lopen direct minder en hebben pijn. Klauwbevangen en roodverkleuring in de zool door zoolbloedingen is zeer pijnlijk, maar een zoolzweer of witte lijn beschadiging geeft ook duidelijk ongemak voor de koe. 

Waarom zijn er soms op melkveebedrijven zoveel meer trage en slecht lopende koeien?

Melkkoeien die op stal worden gehouden op slechte betonvloeren lopen voorzichtig en traag. Door de ruime ventilatie in de huidige stallen met het droge warme zomerweer ontstaan op betonroosters snel spiegelgladde vloeren als ze overdag niet elk uur worden natgemaakt. Vaak zie je ook bij deze vloeren dat de mestrobot de mest versmeert en de vloer steeds gladder wordt.

Op deze vloeren worden koeien bang om te lopen want ze weten dat ze snel uitglijden en vallen.
Door het vele regenachtige weer in de meimaand zijn de eerste “voordroog” kuilen jammer genoeg vaak veel te nat ingekuild. Met de gebruikte conserveringsmiddelen lijkt het inkuilproces goed geslaagd: er is veel melkzuur gevormd, de pH is erg laag (rond 4) en volgens de kuilmonster uitslagen is het conserverings proces goed gelukt: 90 tot 100. Toch zijn veel van deze zeer natte voordroogkuilen als ze worden open gemaakt erg zuur en ruiken niet fris omdat al het suiker op is en ook vaak teveel ammoniak of boterzuur aanwezig is. Hierdoor krijgen de koeien bij het voeren teveel “zuur-water” in de pens met pensverzuring tot gevolg. Ook is de smaak van dit natte voordroog slecht waardoor koeien veel te weinig kg droge stof per dag opnemen. Het directe gevolg voor de melkkoeien is dat ze slepende melkziekte krijgen (ketose in de melk) en dat door de pensverzuring de penswand gaat lekken en afvalstoffen via de bloedbaan in de klauwen terecht komen. Hierdoor worden de dieren klauwbevangen, krijgen meer zoolzweren en witte lijn defecten door het verkeerd gebruik van de pijnlijke klauwen. 

Conclusie

Met te natte voordroog die ook erg zuur is kunnen melkkoeien ernstig energie tekort krijgen en vaak ook pensverzuring. De dieren voelen zich niet lekker en kunnen alleen met pijn lopen. Hierdoor zijn ze veel minder actief en hebben ook veel minder weerstand. De problemen worden ernstiger als de betonvloer slecht is, de stal erg vol en de ligplaatsen te klein of te hard zijn. Het genezingsproces duurt maanden en de veehouder of verzorger moet vooral rustig met de dieren omgaan om extra stress te voorkomen.

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Klauwgezondheid

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -5%
Zaagselstrooier Vink
Zaagselstrooier Vink
€ 170,01 € 161,50
Uw korting -5%