Lebmaagbloeding

Bij volwassen melkkoeien kan soms een lebmaagbloeding optreden. De koe is dan zeer ernstig ziek, bleek en zwak en uit de melk. Ze heeft een lage temperatuur met normale mest of zeer dunne pikzwarte mest. Lebmaagbloedingen komen meestal voor in de eerste maanden na afkalven. De ernst en het vooruitzicht voor de koe is afhankelijk van welk bloedvat kapot is, kan de bloeding snel stoppen en is de lebmaagwand gedeeltelijk of helemaal beschadigd. De “beste” therapie of behandeling is niet duidelijk omdat je van buiten de koe niet kan vaststellen hoe ernstig de aantasting is. Toch zijn er wel degelijk mogelijkheden om voor de koe een goede beslissing te maken met of zonder therapie.

Verschijnselen

Een koe die plotseling te traag is en te weinig eet (slechte buikvulling) met een sterk gedaalde melkgift kan lijden aan een lebmaagbloeding. Bij robot melken vallen ze direct op omdat de bezoek frequentie sterk verlaagd is en de melkgift meer dan gehalveerd. Bij temperaturen hebben deze koeien een lage tot duidelijke ondertemperatuur: <38,2 gr Celsius. Soms zelfs maar 35-36 graden! Bij het temperaturen valt vaak wel op dat het vulva slijmvlies bleek is (ook de uierhuid is bleek). Voor de duidelijkheid: dit waren tot gisteren actieve koeien die veel produceerden met een prima voer-opname. Het meest duidelijke verschijnsel van een lebmaagbloeding (dunne mest die pikzwart gekleurd is, zonder vers bloed) is in het begin van het probleem nog niet zichtbaar. Het verse rode bloed uit de lebmaag komt pas later in de darm, wordt daar afgebroken en verkleurt naar zwart en komt pas weer vele uren later vanuit de darm zichtbaar in de mest. Bij een heftige lebmaagbloeding met veel bloedverlies kan de koe al dood zijn voordat de mest zichtbaar verkleurd is. 

Oorzaken van lebmaagbloedingen

De meest gangbare theorie wat betreft oorzaak is: een oude of nieuwe lebmaagzweer raakt een bloedvat in de wand van de lebmaag en vandaaruit komt vrij bloed in de lebmaag. Bij kleine bloedvaten is de bloeding beperkt en kan ook door een normale stolling stoppen. Bij aantasting van een groot bloedvat is het bloedverlies ernstig en veel en kan met een normale stolling het bloedvat niet worden afgesloten. Het ontstaan van een lebmaagzweer is niet altijd bekend en duidelijk: stress bij grote veranderingen zoals vanuit de droogstand overschakelen bij afkalven naar hoogproductieve melkkoe kan oorzaak zijn. Ook grote rantsoen veranderingen kunnen dit effect vergroten met daarbij tegelijk in een andere koppel koeien komen: vanuit droogstand naar hoogproductief. Nog een andere oorzaak voor het ontstaan van een lebmaagzweer is ophoping van zand onder in de lebmaag. Met teveel zand onder in de lebmaag kan de lebmaag bij samentrekken dit zand niet goed uitscheiden naar de darm. Doordat de zuurgraad zeer laag is in de lebmaag wordt bij onvoldoende en trage samentrekking van de lebmaag de wand snel en ernstig aangetast. Dit kan optreden bij elk ziekte proces maar komt vaker voor bij koeien die rond het afkalven traag zijn, te weinig eten, kalfziekte ontwikkelen en mogelijk ook een vorm van pensverzuring in de eerste weken na afkalven doormaken. Daarnaast ontstaan ook lebmaagzweren waarvan de oorzaak totaal onbekend is.

Behandeling en prognose op herstel

Het allerbelangrijkste is dat de diagnose goed wordt gesteld, maar soms ben je gewoon te laat. De koe is al ver heen en de bloeding is nog steeds aan de gang. Het dier is dan zeer verzwakt, bleek, onderkoeld en kan niet meer staan. De bloeding gaat door en is met ingrepen niet of zeer moeilijk te stoppen. Bij open maken van de koe moet je de bloeding dan vinden in de lebmaag en dat is haast onmogelijk. In het slechtste geval is de bloeding vanuit de lebmaagzweer door de lebmaagwand in de buikholte zichtbaar: in dit geval is een ernstige buikvliesontsteking ontstaan die moeilijk te behandelen is. Voor deze koeien is eigenlijk maar een goed advies en dat is euthanasie.
Koeien waar de bloeding wel op tijd ontdekt wordt of bij een geringe bloeding is ondersteunend behandelen belangrijk: bloed transfusie van een andere koe, vocht toedienen met infuus en/of drenchen, pijnstilling geven om te zorgen dat de koe weer gaat eten en drinken, langzaam calcium/magnesium infuus toedienen en corticosteroïden inspuiten als de koe in shock raakt.
Dit zijn allemaal mogelijkheden die je in overleg met u dierenarts moet nemen en waarbij het op dat moment nog niet bekend is of de bloeding al is gestopt of nog volop aan de gang is. Hierdoor is ook nooit duidelijk welke behandeling het beste is: als de bloeding namelijk al is gestopt dan is elke behandeling perfect (een prima dierenarts!) en als de bloeding ernstig is en ook niet stopt dan mislukt elke behandeling (een waardeloze diererenarts?).

Smakelijk, schoon, structuurrijk voer

Lebmaagbloedingen bij volwassen melkkoeien treden gelukkig weinig op en komen meestal in de eerste 3 maanden na afkalven voor. De dieren zijn plotseling uit de melk en worden snel bleek met een lage lichaamstemperatuur. De oorzaak is meestal een lebmaagzweer kort bij een bloedvat. Preventie van lebmaagzweren is smakelijk, schoon en structuurrijk voer in de droogstand en in de lactatie. Let vooral ook op een correcte mineralen en vitaminen voorziening als de dieren droogstaan en ook als ze zeer veel melk geven. Teveel zand opname is slecht en veel stress bij afkalven en rantsoen overgangen met verplaatsingen in een andere koppel verstoren een gezonde pens- en lebmaag-werking. De contracties (samentrekkingen) van de pens en lebmaag zijn te zwak of te heftig waardoor de lediging van de pens en lebmaag niet regelmatig is. Hierdoor verandert o.a het milieu bij de lebmaag wand en kan beschadiging ontstaan aan de wand: een lebmaagzweer kan zich gaan ontwikkelen.

drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Maag en darmen

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -3%
Drench Mate Rund
€ 575,00 € 556,60
Uw korting -4%
Toco Sel Bolus 4 stuks
€ 23,65 € 22,67