Koecelgetal

Het celgetal in de melk van koeien kan variëren en met de melk productie registratie (MPR) laten de meeste veehouders dit ook bepalen. Het is bekend dat bij een verhoogd koecelgetal (>150.000) in de uier een ontsteking aan de gang is of dat de ontsteking hersteld. De belangrijkste vraag voor u als veehouder is: wanneer is het koecelgetal afwijkend en hoe kan ik zorgen dat het weer zo snel mogelijk normaal is?

Afwijkende celgetallen 

Een normaal gezonde koe met een normaal functioneel uier, spenen en slotgaten heeft een laag celgetal van meestal <100.000 cellen/ml. Dit heeft weinig te maken met de melkgift of ouderdom. Dit wil zeggen dat een oudere melkkoe in het 2-deel van de lactatie nog steeds een laag celgetal zal hebben, zoals het ook hoort. Indien er toch iets misgaat in het uier van de koe dan gaat een normaal gezonde koe reageren met een verhoging van afweercellen en dit meten we dan als: een verhoogd koecelgetal. Hier is helemaal niets mis mee en gelukkig zijn heel veel goede koeien in staat om zo een beginnende uierontsteking te laten genezen. Dus een goede functionele koe met een prima afweersysteem is in staat om een uierinfectie zelf op te lossen waarbij het celgetal een korte tijd verhoogd is (<14 dagen) en waarbij de melk zelden afwijkend is of één keer bij het melken wat vlokken vertoond en het betreffende kwartier te stevig. Indien de uierinfectie te heftig is of wanneer de afweer van de koe tekort schiet dan blijft het celgetal langer verhoogd en daalt niet meer. Op dat moment is sprake van een chronische uierontsteking en is ingrijpen nodig.

Waarom is een celgetal >150.000 per koe verhoogd?

Zoals gezegd heeft een gezonde koe een laag celgetal. Omdat onze huidige koeien melk geven uit 4 kwartieren en een uierinfectie gelukkig maar meestal 1 kwartier tegelijk besmet is de celgetal reactie afkomstig van dat ene besmette kwartier. Celgetal metingen per kwartier in onze praktijk leert dat een gezond kwartier bijna altijd < 50.000 cellen blijft. Om dus voor alle 4 de kwartieren gemiddeld boven de 150.000 cellen te komen moet het besmette kwartier al snel verhoogd zijn tot boven de 400.000 cellen. Een dergelijk hoog celgetal per kwartier is duidelijk een aanwijzing dat er in dat kwartier problemen zijn en we hiermee aan de gang moeten als het niet snel genoeg hersteld.

Wanneer ingrijpen bij een verhoogd koecelgetal?

Zoals duidelijk moge zijn is een éénmalige verhoging van het koecelgetal (bij 4 wekelijkse controle) en verder een gezonde koe en normale witte melk géén reden om met antibiotica aan de gang te gaan. Deze koecelgetal verhoging geeft wel aan dat er iets aan de hand is of dat de koe hersteld en daarom is dit een attentie dier. Een dergelijke koe of vaars verdient extra aandacht in het algemeen en zeker tijdens het melken. Indien u niet altijd zelf melkt dan dit ook aan de melk(st)er doorgeven! Indien tot de volgende MPR géén afwijkingen optreden en het celgetal is weer blijvend laag dan is het dier hersteld en genezen.

Het koecelgetal blijft te hoog: wat dan? 

Bij een koe of vaars met 2x een verhoogd celgetal achter elkaar is actie nodig, om een blijvende genezing te bereiken en het betreffende probleem kwartier te genezen. Omdat niet bekend is welk kwartier problemen heeft en welke bacterie de oorzaak is dient eerst onderzoek plaats te vinden: met veel antibiotica schieten op een onbekende bacterie bij een uierinfectie heeft geleerd dat het veel geld kost, de koe niet langdurig hersteld en boer na verloop van tijd uiterst teleurgesteld blijft over de aanpak van de “celgetal dieren”.

Snelle uitslag Vetlab Horst

Onze melkveehouders nemen zelf van de 4 kwartieren een melkmonster (schoon en precies noteren!) en laten dit op ons laboratorium onderzoeken. In het laboratorium wordt eerst het kwartier celgetal gemeten en < 150.000 cellen wordt géén verder onderzoek gedaan want dit is niet afwijkend. Indien het kwartier celgetal >150.000 is dan wordt een uitgebreid Bacteriologisch Onderzoek ingesteld met gevoeligheids bepaling. Voor dit onderzoek de melkmonsters niet eerst invriezen, want dit geeft verlies aan diagnose. Indien de uitslag na 48 uur bekend is, dan wordt de uitslag met een uitgebreid behandeladvies naar veehouder gemaild of gestuurd. Indien niet duidelijk een behandeladvies gegeven kan worden dan wordt door een rundveedierenarts contact opgenomen met de veehouder en wordt in overleg een keuze gemaakt van behandelen (waarmee en hoelang) of nu nog niet behandelen of behandelen vóór het droogzetten.

De behandelde koe is nu ook een attentie dier geworden en dient duidelijk op de MPR gevolgd te worden en mogelijk ook met een andere droogzetter droog gezet te worden. Aan de hand van de gevonden uitslagen maken we met de veehouder een MastitisPlan en checken we dit maandelijks even om vervolgens elk half jaar dit duidelijk door te spreken. Met een goede analyse, gericht melkonderzoek en een duidelijke werkwijze van melken en behandelen zijn de koecelgetallen op onze melkveehouderij bedrijven gelukkig goed beheersbaar.

Drs. ing. Dick de Lange

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -15%
Mamil Phyt Plus
vanaf € 15,72 € 13,36
Uw korting -15%
Lacto Phyt Plus 4 injectoren
€ 17,96 € 15,27
Uw korting -5%