Gezonde opfok jongvee

Kalfjes op melkveebedrijven worden vlot geboren en krijgen snel biest van de veehouder. Dan kunnen ze direct starten met weerstand opbouwen en met groeien. Want dat is het doel: de fokkalveren voor de melkveebedrijven mogen in de jeugd eigenlijk geen ernstige infecties doormaken want dit geeft rest-schade en in de eerste lactatie te weinig melk (-500 kg melk per infectie). 

Een ander groot voordeel van een probleemloze opfok is dat er minder vaarzen nodig zijn voor vervanging: de vaarzen geven tenslotte meer melk in de eerste lactatie en zijn eerder voldoende ontwikkeld om te kunnen afkalven. Toch kost het veel energie en inspanning om kalfjes op melkvee bedrijven gezond en gemakkelijk te laten groeien. Hoe is dit te realiseren?

Hoogdrachtige dieren

Hoogdrachtige koeien en vaarzen zijn vlot en gezond, niet te vet en kunnen dagelijks veel bewegen. Het beste hiervoor is een (speel)weide met dagelijkse bijvoeding en in de winter een potstal of zandhok met stro. Hierdoor lopen de dieren gemakkelijk zonder uit te glijden en kunnen altijd gemakkelijk staan en gaan liggen. Dit is de eerste voorwaarde voor vlot en gemakkelijk kunnen afkalven. In de praktijk zijn duidelijk veel minder moeilijke geboortes of zware verlossingen als de moeder dieren loslopen en niet kunnen uitglijden: in een  hoog percentage van de afkalvingen is de hulp van de veehouder niet nodig. Dit natuurlijk en zonder hulp kunnen afkalven van koeien en vaarzen is de beste start voor een pas geboren kalf. Als de moeder dit alleen kan volbrengen dan is de duur van het geboorteproces redelijk beperkt en raakt de moeder niet uitgeput. Hierdoor kan ze snel gaan staan en het kalf aflikken en stimuleren.
Droogstaande koeien en hoogdragende vaarzen krijgen een SMAKELIJK rantsoen van 800 VEM per kg droge stof, 13% ruw eiwit, veel structuur materiaal en vitaminen + mineralen volgens de norm. In de laatste week voor afkalven is 1-1,5 kg brok per dag extra voldoende om normaal op te uieren zonder teveel zucht en voldoende biest. Om de dieren actief te houden is het nodig om niet boven 1500 gram mais-zetmeel per koe per dag te voeren in dit droogstandsrantsoen. Teveel zetmeel maakt koeien lui in de droogstand. Doordat deze droogstandsrantsoenen veel structuur bevatten kunnen sterke koeien het voer snel selecteren: per droogstaande koe of vaars is één vreetplek noodzaak.

Pasgeboren kalfjes

Bij vlotte geboortes heeft het kalf weinig “geleden” en is daardoor ook niet “verzuurd”. Deze kalfjes hebben dus een minimaal zuurstof tekort wat snel wordt hersteld door een vlotte ademhaling. Deze attente kalveren hebben prima reflexen met een zeer goede zuigreflex in het eerste half uur na de geboorte. Hiervan gebruik maken is ideaal om “warme – eerste biest” het kalf te laten opzuigen met een speenfles of speenemmer. Zoals we al heel lang weten is veel en schone biest voor het kalf de bron van energie en warmte, de bron van weerstand (antistoffen) en de reden dat de lebmaag en darmen worden gestimuleerd en de darmpek vlot afkomt. Kalfjes lang bij de moeder houden is niet nodig omdat teveel kalfjes te laat biest drinken aan de spenen van de moeder. Daarom de kalfjes na het biest voeren in een schone box plaatsen met héél véél stro in de box om onder koeling te voorkomen. Natte kalfjes koelen snel en heel veel af: de koe het kalf goed droog laten likken is belangrijk en anders het kalf droog wrijven. Als het koud is kan een kalver-dekentje ook veel warmte behouden. De eerste 2 levensweken is het apart houden in ruime boxjes een prima oplossing en daarbij 3x daags melk voeren geeft de beste groei en het minste risico op diarree. Vanaf 10 dagen oud is water en brokjes nodig voor ontwikkeling van de pens. Voer en water opname geeft voor jonge kalveren snel een evenwichtig darm milieu waardoor darm infecties met Rota en Corona virus, coccidiën of crypto’s minder snel optreden. Ander ruwvoer is in de eerste maand niet direct nodig voor een vlotte pens ontwikkeling maar mag zeker wel beschikbaar zijn.

Na de melkperiode

Na de afbouw van de melk periode (niet te snel afbouwen om een groei-dip te voorkomen) worden kalfjes gevoerd met lekker en smakelijk voer en in het eerste levensjaar is er maar één doel: snel en veel groeien. Om een goede melkkoe te worden die ook kan weiden is het nodig om oudere kalveren 6-8 weken buiten te laten weiden: ze leren gras eten en bouwen een hechte weerstand op tegen weide infecties. In deze korte weide periode is bijvoeren nodig als het gras niet optimaal is. Vergeet niet dat weiden ook extra bijdraagt aan sterke en gezonde dieren met een goede spier ontwikkeling en harde botten. Het jongvee leert te bewegen en ontwikkelt een functioneel beenwerk. Bij een leeftijd van 13 -15 maanden met voldoende ontwikkeling kunnen de pinken worden geïnsemineerd: alleen insemineren met sperma van een vlot en gemakkelijk afkalvende stier (o.a. korte draagtijd) of met gesekst sperma. Ook een beperkte periode weiden in het tweede levensjaar is nodig voor deze dragende pinken op melkvee bedrijven die koeien in de zomer weiden. Ook voor bedrijven die de melkkoeien niet weiden is het beperkt weiden van pinken zeker waardevol omdat de dragende pinken dan niet vervetten en een sterk beenwerk met spieren ontwikkelen.

Jonge mooie koeien

Voor melkveehouders is het zeer aantrekkelijk en heel plezierig om kalfjes vlot te laten groeien en er alles aan te doen om infecties in de jeugd te voorkomen: hierdoor kunnen ze eerder afkalven en geven duidelijk meer melk in de eerste lactatie. Hierdoor zijn dus minder vaarzen per jaar nodig ter vervanging. Met een strakke dagelijkse organisatie is dit zeker mogelijk, maar veel ruimte is ook nodig (extra boxjes en extra strohokken). Gebruik ook vooral de fokkerij gegevens van de stieren voor vlot afkalven en een hoge overlevings-index van kalfjes. Al uw inzet in de jongveeopfok wordt beloond met jonge mooie koeien die veel melk produceren. 

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Reproductie

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
Uw korting -11%
Ferti Grow 20 bolussen
Ferti Grow 20 bolussen
€ 195,00 € 174,40
Uw korting -5%