Vliegenbestrijding koe

Vliegen: hoe kan ik mijn koe vrij houden van deze plaag?

Vliegen op de koe en in de melkstal. Alle boeren verzinnen oplossingen om de ellende rond het kalf en de koe zo klein mogelijk te houden. Met name in de warme en vochtige nazomers is de last het grootst en de oplossing niet gemakkelijk. Juist als de koeien het warm hebben en nat zijn van het zweet dan zijn ze zeer aantrekkelijk voor vliegen en dazen. Niet alleen de irritatie van de insecten is soms een ware plaag, maar ze kunnen ook allerlei ziekten overbrengen. Van oudsher is zomerwrang zeer berucht bij jongvee en droogstaande koeien, maar sinds enkele jaren weten we ook allemaal wat Blauw Tong is en de overdracht door de knut.

Welke soort vliegen?

In het voorjaar met warm weer verschijnen de eerste vliegen. Eigenlijk zijn er 2 soorten: de steekvlieg en de kopvlieg. De steekvlieg zuigt bloed bij de koe en vaak volgen deze kleine steekvliegjes continu één dier als een “vliegenwolk”. De kopvlieg of stalvlieg eet geen bloed maar voedt zich met mest, aas of dierlijk secreet zoals zweet en melk. De steekvlieg en de kopvlieg geven veel onrust en hinder bij het vee en de afweer is dan met kop en staart continu slaan en schudden. Ook stilstaan in de melkstal lukt niet. Als ze in zeer grote aantallen voorkomen bij een dier dan volgt een soort van ”berusting”: het dier doet niets meer en blijft muisstil liggen. Dit is een zeer ernstige vorm van dierkwelling. Bij een ziek kalf met ernstige diarree of bij een liggende zieke koe met ernstige uierontsteking zie je dit vaak. Toch kunnen deze beide vliegen soorten goed bestreden worden en op de rundveebedrijven wordt dit dan ook vaak gedaan.
Een andere zeer vervelende soort is de daas. Deze komen vaak voor bij bosrijke percelen en in de buurt van houtwallen. Bij sommige koeien ontstaan bulten doordat ze zeer gemeen steken met gif en ook blijven ze gemakkelijk op de koe zitten ondanks heftige afweer. Deze dazen zijn veel moeilijker te bestrijden doordat ze zich weinig aantrekken van sprays of oorflappen.

Hoe de koe en de stal vliegen vrij houden?

De bestrijding van vliegen bestaat uit twee delen. De stal en de koe schoon houden van zweet, mest en melk op de ligplaatsen. Hierdoor is er weinig voedsel voor de kop- of stalvlieg. Daarnaast moet op het kalf of de koe een anti-vliegenmiddel zijn om de steekvlieg van de koe te houden. Zoals gezegd trekken dazen zich helaas weinig aan van anti-insecten middelen. Ondanks goede vliegwerende middelen zijn er toch altijd een klein aantal vliegen en knutten die de koe kunnen steken en bloed zuigen. Als je namelijk heel veel overlast hebt dan zijn er altijd een aantal vliegjes die sterker zijn de weerstand overwinnen. Hierdoor moet je soms afwijken van het behandelschema als de vliegendruk te groot wordt bij ideaal “vliegenweer” (vochtig warm). 

Vliegen hebben een hekel aan een droog en fris klimaat. Dus een stal goed ventileren en huishoud schoon houden is de beste oplossing tegen vliegen overlast. Juist ook de ligboxen elke dag schoon maken bij alle dieren! Kalverhokken en jongvee plus droogstaande koeien ligboxen ook elke dag schoonmaken en de mest van de roosters schuiven. Bij gebruik van een mestschuif vooral de mest opruimen bij begin en eindpunt van de schuif. Over de roosters kun larviciden middelen gebruikt worden. Deze doden de vliegenlarven en voorkomt daarmee dat vliegen kunnen uitkomen. Als ze al zijn uitgekomen dan insecticiden gebruiken tegen de volwassen vliegen. Let wel dit zijn hulpmiddelen en het beste is een schone frisse stal. 

Anti-vliegen middelen

Op het kalf en de koe kunnen gelukkig weer verschillende antivliegenmiddelen gebruikt worden, zoals pour-ons en sprays. De oorflappen mogen al meerder jaren gebruikt worden bij melkgevende dieren. Twee flappen zijn zeker nodig om een hoge vliegendruk te weerstaan en ook om zomerwrang meerdere maanden te voorkomen. De pour-on middelen werken meestal goed voor 4 tot 8 weken, maar dit is sterk afhankelijk van weer en omgeving (langs de winderige kust of op de warme en bosrijke zandgebieden). Ondanks goed gebruik van anti-vliegen middelen en een schone frisse stal kunnen dazen toch nog steeds plagen in zeer bepaalde weilanden bij zomers weer. Misschien is het beter in die weilanden dan tijdelijk geen vee te weiden. 

Zieke of zwakke dieren die vaak langer blijven liggen in mest en urine (kalfkoeien en pasgeboren natte kalveren of met diarree) moeten zeer goed tegen vliegen bestreden worden, anders is ziek zijn voor deze dieren een extra kwelgeest. Ook Blauw Tong kunnen we blijkbaar niet voorkomen met vliegenbestrijding alleen. Gelukkig kunnen we tegen het voorkomende BT type 8 goed vaccineren en dit is dan ook zeker belangrijk dat alle koeien en schapen in Nederland en omgeving voorlopig jaarlijks worden beschermd door vaccinatie.

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Algemeen/Management

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
Tectonik Pour-on
vanaf € 41,29 € 37,16
Uw korting -13%
Veerust Super
vanaf € 16,35 € 14,17