TMR rantsoen koe

TMR en mineralen

Op melkveebedrijven wordt op meerdere manieren het rantsoen berekend en gevoerd. Een van de manieren is om een compleet gemengd rantsoen te voeren per groep. Dit is dus een TMR rantsoen. Bij een TMR rantsoen zijn alle behoeften per koe voor energie, eiwit, mineralen en structuur gedekt en extra losse aanvulling is niet nodig en is ook fout. Op grote melkveebedrijven in het buitenland wordt eigenlijk standaard TMR gevoerd waarbij de groep melkkoeien wordt verdeeld in meerdere groepen. Bijvoorbeeld een vaarzengroep en de melkgevende koeien in een pas gekalfde groep en een groep in het tweede deel van de lactatie. Nederlandse melkveebedrijven die meer koeien melken kiezen ook steeds vaker voor een TMR rantsoen: het is gemakkelijk en bespaart daardoor tijd en elke hap voer is compleet en veilig. Wel blijft de hoeveelheid mineralen en vitaminen per kg ds compleet voer vaak een discussiepunt. 

Groepen melkkoeien bij TMR

Voor het vlot en gezond werken met een TMR rantsoen bij koeien is het nodig dat de melkgevende groep in minimaal 2 groepen wordt verdeeld: een pas gekalfde groep (bijvoorbeeld < 75 dagen lactatie) en alle dieren >75 dagen in de tweede groep. Voor bedrijven die meer melkkoeien hebben is het beter om 3 of 4 groepen te maken: hierdoor kan er nauwkeurig per groep gevoerd worden en stijgt de voerefficiëntie. Een extra voordeel daarbij is ook dat het gemakkelijk voor de veehouder is om bijna alle dieren in de juiste conditie te houden gedurende de gehele lactatie. De 4 groepen die dan ontstaan zijn: de pas gekalfde dieren, een vaarzen groep, een hoog productieve groep melkkoeien en een laag productieve groep voor het droog zetten of bewust gust die een keer afgevoerd worden. Let wel dat bedrijven die melken met melkrobots een TMR voer verstrekking minder goed werkt in de praktijk. 

Extra aandachtspunten bij TMR voeren

Voor het goed functioneren van alle melkkoeien op melkvee bedrijven met een TMR rantsoen zijn enkele zaken extra belangrijk om teleurstellingen te voorkomen. Vooral het gezond houden van de koeien is voorwaarde 1 en het goed beheersen van de rantsoenkosten waarbij de koeien in de juiste conditie blijven is voorwaarde 2. Een juiste conditie is een BCS tussen 2–3 en maximaal een conditie verlies na afkalven van een 0,5 punt (Body Conditie Score). Teveel conditieverlies na het afkalven (dit is lichaamsvet en -spieren) geeft zwakke dieren met slepende melkziekte en leververvetting. Dieren die minder weerstand hebben en extra gevoelig zijn voor lebmaagverdraaiing, uier ontsteking en baarmoeder infecties. 

Voorwaarde 1

Koeien gevoerd met het TMR systeem kunnen gezond blijven als de verschillende rantsoenen (droogstand, startgroep en melkgevende groep) passend op elkaar zijn afgestemd en de smaak van het voer voor alle dieren lekker is. Lekker voer zorgt ervoor dat koeien net iets meer eten en daardoor veel eerder aan de behoeften kunnen voldoen met een prima melkgift (veel melk en een nauwe vet–eiwit verhouding in de melk). Lekker voer geeft minder kans op uit selecteren en daardoor eten alle dieren beter het berekende rantsoen gedurende de hele dag en nacht. Ook een voerplaats per dier is belangrijk om geen last van rangorde te hebben. Het grootste risico voor zieke koeien en onvoldoende melkproductie is een foute voer berekening en een tekort aan structuur materiaal voor een prima penswerking. Het tekort aan structuur materiaal kan ook het direct gevolg zijn van te laag droge stof waardoor “vermoezing” optreedt bij het mengen in de mengwagen en ook “vermoezing” door te lang mengen in de mengwagen.

Voorwaarde 2

Beheersing van de totale rantsoenkosten en de juiste conditie van de koeien: op bedrijven waar veel eigen ruwvoer beschikbaar is kan het soms moeilijk zijn om de voerkosten beperkt te houden. Met name als het ruwvoer van matige kwaliteit is dan moet er meer en vaak duurder krachtvoer worden aangekocht om het totale rantsoen passend te maken. Daarnaast is het TMR rantsoen ook gemakkelijk goedkoop en passend te maken als de aan te kopen grondstoffen goedkoop zijn en er weinig duur ruwvoer van het eigen bedrijf ingerekend moet worden. Voor een goede lichaamsconditie in het begin en aan het einde van de lactatie is het wel nodig dat op de melkveebedrijven een keuze mogelijk is tussen goed geconserveerd kuilgras en smakelijke snijmais. Kuilgras is in dit geval belangrijker dan de snijmais. Aanvoer van zetmeel of maiszetmeel is meestal redelijk eenvoudig. 

Mineralen en vitaminen

Het grootste voordeel van een TMR rantsoen op melkveebedrijven met meerdere groepen melkkoeien is het precies volgens de norm-behoefte kunnen verstrekken van de juiste mineralen en vitaminen in de goede concentratie. Hierdoor komen met name de pas gekalfde vaarzen en koeien niet met een tekort in aanraking (vooral Calcium, Fosfor en Magnesium tekort) en worden de midden lactatie en de laag productieve dieren vooral niet met teveel mineralen verwend. Bij de pasgekalfde dieren geeft tekort aan mineralen vaak meer kans op kalfziekte, uier problemen en lebmaag verdraaiingen. Bij teveel mineralen voor de laag productieve koeien kan de lever overbelast worden en kunnen ook negatieve bijwerkingen optreden in de weerstand van de koe. Een goed voorbeeld hiervan zijn de verschijnselen van een tekort aan Selenium bij vaarzen en koeien die hetzelfde zijn als bij een overmaat aan Selenium! Blijkbaar is het voor koeien nodig om de juiste hoeveelheid mineralen te voeren en een tekort of overmaat uit te sluiten.

drs. ing. Dick de Lange, dierenarts melkvee

Categorie: Voeding

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek: