Schmallenberg virus

Bij Nederlandse runderen en schapen is  er een nieuw virus actief geweest: het Schmallenbergvirus.

Dit virus is een orthobunyavirus dat onlangs voor het eerst in Duitsland werd geïsoleerd uit bloedmonsters van zieke runderen. De naam verwijst naar de geographische oorsprong van het virus (dorp in Noord Rijnland-Westfalen). Orthobunyavirussen zijn arbovirussen die door muggen (culicoides) overdragen worden en die wijdverspreid zijn onder herkauwers in Afrika en Oceanië.

Over het algemeen veroorzaken ze milde klinische symptomen maar bij drachtige dieren kunnen ze abortus of de geboorte van misvormde vroeggeboren jongen veroorzaken. Het meest bekende virus van deze familie is het Akabanevirus dat als eerste in Japan uit runderen met reproductieve symptomen werd geïsoleerd. Dit virus is ongevaarlijk voor de mens. Het Schmallenbergvirus is gelijkaardig maar niet identiek (vandaar Akabane-like).

Het Schmallenbergvirus is pas sinds enkele jaren vastgesteld in Duitsland en Nederland. Het heeft zich tot op heden onder twee klinische vormen getoond bij schapen en runderen. Een eerste vorm van de ziekte werd voornamelijk in september en oktober vastgesteld bij besmette kalveren en koeien en kenmerkte zich door koorts, daling van de melkproductie en ernstige diarree.

Het is bij stalen van dieren die deze symptomen vertoonden dat het virus voor het eerst werd aangetoond door het Duitse referentielaboratorium. De situatie kan sinds oktober 2011 als genormaliseerd beschouwd worden.
De tweede vorm van de ziekte wordt pas sinds eind december 2011 waargenomen bij schapen in Nederland en België. Deze vorm is waarschijnlijk het gevolg van een infectie tijdens de dracht, waarbij zowel de ooi als de lammeren die ze draagt besmet worden. Er worden als gevolg van dergelijke besmetting lammeren met congenitale afwijkingen aan ledematen, nek en hersenen geboren. Onder deze vorm is de ziekte momenteel opgemerkt op een tiental schapenbedrijven.

Het Schmallenbergvirus wordt vermoedelijk verspreid door kriebelmuggen (culicoïdes). Aangezien de hoogste activiteit van de muggen heeft plaatsgevonden aan het einde van de zomer en het begin van de herfst en omdat het werpseizoen bij schapen pas begonnen is, zullen er in de komende weken en maanden vermoedelijk nog meer gevallen van dit voorheen onbekende virus vastgesteld kunnen worden. Daarnaast kan verwacht worden dat ook pasgeboren kalveren in de komende maanden gelijkaardige symptomen zullen vertonen.

Behalve een behandeling van de symptomen bij de getroffen dieren, is er op dit ogenblik geen enkel vaccin, noch gerichte behandeling tegen het virus gekend. Het Schmallenbergvirus is een virus dat voor zover gekend geen besmettingen veroorzaakt bij andere dieren dan schapen en runderen. Er is ook geen enkel risico voor de volksgezondheid. (Coda België).

Meldplicht dierhouders

Dierhouders zijn verplicht zich te melden bij de NVWA wanneer er misvormde schapen- of geitenlammeren of kalveren worden geboren. Dit om een goed beeld te krijgen van de ernst, aard en geografische verspreiding van het Schmallenbergvirus. Wim van der Poel is de Nederlandse deskundige.

Dierhouders, dierenartsen en laboratoria kunnen hun melding doen bij het Klantcontactcentrum via 045-5466230 of via de website van de NVWA.

Schmallenbergvirus bij melkvee

Recent weten we nu dat er op veel melkveebedrijven in Nederland en ook daarbuiten sprake is van een nieuwe virus infectie. Sinds waarschijnlijk de zomer van 2011 (juli-augustus) zijn meerdere dieren op veel rundveebedrijven besmet geraakt met een onbekend virus voor Nederland. Dit virus hebben ze de naam “Schmallenberg-virus” gegeven. De eerste meldingen deden zich in het oosten van het land voor met veel koeien die tegelijk ernstige diarree kregen met een forse melkgiftdaling. Na één tot twee weken ging de diarree over en kwamen de dieren langzaam weer terug met een stijging van de melkgift (niet op het oude nivo). Door veel betrokken veehouders, dierenartsen en andere adviseurs konden de problemen niet duidelijk verklaard worden, wat de oorzaak was en tot nu toe is. Ook nu is nog niet alles helder over oorzaak, verschijnselen en gevolgen voor de zieke koe en de geboren kalfjes of de kalfjes die nog geboren moeten worden.

Hoe kunnen we nu zo goed mogelijk met de ontstane situatie omgaan voor het jongvee en de volwassen koeien voor dit moment en de aankomende zomer?

Koeien die ziek zijn geweest
Koeien en jongvee die de virusinfectie onlangs hebben doorgemaakt zijn meer of minder ziek geweest. Of de zieke koeien later nog problemen krijgen van deze virus infectie die ze zelf hebben doorgemaakt is niet duidelijk en nog onbekend (het Schmallenberg-virus is zeer waarschijnlijk een gecombineerd en aangepast virus met als gevolg geen bekende en beschreven symptomen en gevolgen voor het dier). Wel mag je verwachten dat de runderen die de virusbesmetting hebben meegemaakt afweerstoffen tegen dit virus hebben aangemaakt en dat ze voorlopig zelf beschermd zijn tegen een nieuwe virusaanval. Meestal is het zo dat door een natuurlijk doorgemaakte virus infectie de bescherming zeker een jaar blijft en hoogstwaarschijnlijk meerdere jaren. Zoals nu wordt gedacht door onderzoekers zijn mogelijk 70% van de Nederlandse melkveebedrijven in aanraking gekomen met dit virus. Mij is niet bekend of elk gebied in Nederland evenveel besmet en getroffen is door de virusaanval van afgelopen zomer: we kunnen tot nu toe nog geen onderzoek doen op de melkveebedrijven of besmetting is vast te stellen met een antistoffentest. Deze test, die hopelijk zeer snel ter beschikking komt, kan dan gebruikt worden om koppels koeien en jongvee te screenen of om steekproefsgewijs de infectiegraad binnen het melkveebedrijf te peilen. Zolang dit niet mogelijk is moeten we afwachten en er voorlopig van uitgaan dat toch op veel melkveebedrijven het virus heeft rond getrokken. Volgens mij zijn op bedrijven waar de koeien het gehele jaar binnen blijven ook besmettingen opgetreden. Voor alle duidelijkheid de runderen die dus afgelopen jaar ziek zijn geweest (met of zonder duidelijk verschijnselen) zijn voor aanstaande zomer beschermd en worden volgens de logica van de infectieziekten niet ziek.

Koeien en jongvee die niet besmet zijn geworden
Rundvee, dat de infectie niet heeft doorgemaakt, is dus ook het komende zomerseizoen gevoelig voor deze virusinfectie. Volgens de huidige informatie wordt dit Schmallenbergvirus door besmette stekende vliegjes (knutjes?) overgebracht. Als de weer- en temperatuuromstandigheden deze zomer dan goed zijn voor de stekende vliegjes dan zullen zeker veel van de gezonde en niet besmette koeien worden gestoken en besmet. Deze dieren worden dan ook tijdelijk ziek en krijgen ook mogelijk dezelfde verschijnselen als van de besmette koeien in afgelopen zomer. Zoals nu bekend is, is er momenteel géén vaccin om het gezonde jongvee en de koeien te beschermen. Dit duurt minstens nog wel een klein jaar. Voor deze zomer zit er dus niet veel anders op om ons melkvee en jongvee het gehele zomerseizoen heel erg goed te beschermen tegen vliegen en insecten (met Tectonik of Butox pouron of Auriplak oorplaatjes) en zoals altijd extra zorg om de weerstand van de gezonde koeien maximaal te houden en vooral ook de rantsoenen voor de melkgevende dieren niet “te scherp en te snel” te maken. Dat betekent vooral ruim voldoende stevig structuurvoer in de rantsoenen houden, zeker ook bij warm en groeizaam weer, en de eiwitgift niet te hoog maken: Ruw eiwit gehalten nastreven van 15 -17 % en dan een melkureum gehalte van maximaal 25 in de tankleveranties. Probeer dus ook in de zomer en nazomer bij warm en vochtig weer te voorkomen dat de vaarzen en koeien pensverzuring krijgen en dan een groot risico lopen op ernstige weerstandsvermindering.

Voor de volledigheid vermeld ik dat bij de geboorte van afwijkende kalfjes die mogelijk het gevolg zijn van het Schmallenberg virus u als veehouder het beste met uw dierenarts kan overleggen wat te doen en over de te volgen procedures.

Categorie: Infecties

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
Tectonik Pour-on
Tectonik Pour-on
vanaf € 41,29 € 37,16
Bovikalc bolus
Bovikalc bolus
vanaf
€ 28,30