Navelproblemen kalf

Bij een vlotte, normale geboorte van een kalf is het in de praktijk meestal zo dat de moederkoe het kalf al heeft droog gelikt en het kalf mogelijk ook de eerste biest heeft gedronken voor u als veehouder het kalf verder gaat bekijken. Dit is alleen mogelijk als de koe in een strohok of in een weide kan afkalven.

Bij afkalven tussen andere koeien of in de ligboxenstal dan is goede bewaking tijdens het kalven zeker noodzakelijk. Ook dan kan het kalf vaak ook alleen geboren worden. Het grote probleem bij verlossingen met of zonder hulp blijft toch dat de navel regelmatig beschadigd wordt of besmet met vuil en bacteriën. Het grote risico is dan een navelontsteking. Toch is een vergrootte navel niet altijd een ontsteking maar kan ook een navelbreuk de oorzaak zijn. In dit artikel worden de navelproblemen bij het kalf beschreven.

Navelbeschadigingen

Als bij de geboorte de navelstreng te kort afbreekt of te snel door de verlosser wordt afgebroken dan kan de navelpoort niet goed sluiten en is een open verbinding met de buik ontstaan. Dit is een ernstige aandoening en de buikinhoud met darmen kunnen dan door de navelpoort naar buiten komen. Een snelle hulp van een dierenarts is dan nodig om zowel buikvlies ontsteking te voorkomen en de breukpoort keurig dicht te hechten. Ook bij goed herstel blijft de eerste weken na de geboorte bij een dergelijk kalf het risico bestaan op buikvliesontsteking of navelontsteking.
Een vaker voorkomend probleem bij jonge kalfjes is de navelontsteking. Door het niet goed sluiten van de bloedvaten komen bacteriën via deze vaten in de buik en de ontsteking ontstaat ook richting de lever. Soms zijn de kalfjes al ziek kort na de geboorte, maar ook meerdere weken na de geboorte kan de ontstoken navel pas ontdekt worden. De kalfjes worden langzaam trager, hebben koorts en drinken te sloom. Soms merken de veehouders of verzorgers dit niet op tijd op door onvoldoende controle van de navel en omdat de ontsteking in de buik begint en in tweede instantie pas buiten de buik zichtbaar wordt. Regelmatig komen wij als dierenarts ook bij een navelontsteking uit op het moment van onthoornen: de kalfjes worden dan compleet verdoofd en dit is een perfect moment om de navel en de het aantal spenen te controleren! Kalfjes met een navelontsteking zijn ernstig ziek en moeten ook perfect behandeld en verzorgt worden: bespreek met u dierenarts wat de beste behandeling is. Ontstekingsremmers en pijnstilling zijn nodig om het kalfje zo goed mogelijk aan de gang te houden en het juiste antibiotica voldoende lang toegediend is nodig om de ontsteking te laten genezen.

Navelbreuk

Een navelbreuk is een klein of groter gat in de buikspier rond de navel. De buikhuid is wel gezond en de navelstreng is niet ontstoken. De kalfjes zijn prima gezond en drinken goed en spelen door het hok. Alleen onder aan de buik is een rond zakje met zachte inhoud. Als je dit zakje betast dan is dit niet pijnlijk voor het kalf en bij lichte druk gaat de inhoud terug de buikholte in. Een groot verschil met de navelontsteking is dus de lichaamstemperatuur en de pijnlijkheid van de navel bij betasten. Bij koorts en een warme stevige navelstreng of pijp dan is dit een ontsteking. Bij een schoon zacht zakje en waarbij de inhoud via een poortje de buik is in te masseren dan is dit een navelbreuk. Bij twijfel zeker de dierenarts raadplegen.
Navelbreuken ontstaan al voor de geboorte en kunnen een erfelijk gebrek zijn. Een deel van de navelbreuken ontstaan als gevolg van opgetreden navelbeschadigingen. In dit geval is er geen reden om niet met het vaarskalf verder te fokken. Stiertjes met een navelbreuk kunnen het beste niet gebruikt worden voor de fokkerij omdat een erfelijk gebrek niet is uit te sluiten en stieren vaak veel nakomelingen krijgen. Afhankelijk van de ernst van de navelbreuk dient er snel een behandeling te worden ingesteld of eerst afwachten. In grote lijnen is ons standpunt om bij een kleine navelbreukpoort af te wachten. Een groot deel van deze kalfjes genezen vanzelf als ze groter worden doordat de breukpoort zich spontaan sluit. Let wel goed op dat de buikinhoud niet klem komt te zitten in het breukzakje. Als het kalf meer gaat eten komt de lebmaag of pens vanzelf op de breukpoort te liggen. Als de breukpoort te groot is of groter wordt dan is een buikoperatie de beste oplossing. Het kalf moet op de rug geopereerd worden en de breukpoort wordt met stevig hechtdraad gesloten. Deze operatie heef t een vaak een goed verloop en kan zonder problemen bij vaars en stierkalfjes gedaan worden.

Conclusie

Wees bij het verlossen van een koe zeer attent op de navel van het kalf: probeer infectie en kort afscheuren te voorkomen. Ontsmet de navel na de geboorte en controleer om de paar dagen de navelstreng (valt vanzelf af). Bij twijfel over de gezondheid van het kalf altijd de temperatuur opnemen en de navelstreng controleren. Bij een kleine navelbreuk eerst afwachten en indien geen spontaan herstel dan laten opereren. Geopereerde kalfjes met een navelbreuk dienen voor de fokkerij te worden uitgesloten (de koe zelf kan wel gewoon jaarlijks kalven).

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Reproductie

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
D-bolus Kalf 24 stuks
D-bolus Kalf 24 stuks
€ 24,50 € 22,05
Lactolyte
Lactolyte
vanaf
€ 26,94