Mineralen en vitaminen koe

Voor gezonde koeien en vaarzen is het belangrijk dat de dieren in de zomer en in de winter dagelijks een correcte gift van mineralen en vitaminen binnen krijgen via het voer en/of de huid (buiten in de wei). Daar het rantsoen voor het jongvee, de droogstaande dieren en de melkgevende koeien regelmatig wisselen doordat op verschillende percelen wordt geweid of omdat er nieuwe partijen ruwvoer beschikbaar komen. Speciaal met het voeren van “losse” partijen krachtvoer of bijproducten is het nodig om te weten wat u voert . De voeradviseur berekent dit op basis van de monsters van kuilen en andere voeders. Regelmatig controleren of het werkelijk klopt bij het jongvee, droogstaande dieren en de melkgevende koeien is nodig om fouten op te sporen. 
Bij duidelijke tekorten treden er ziekte problemen op zoals meer uierontsteking bij pas gekalfde vaarzen door Vit E en Selenium en te weinig melk per dag bij een Koper tekort. Bij een duidelijke overmaat kunnen ook ziekte problemen optreden (diarree bij teveel Magnesium voeren) en teveel mineralen en vitaminen voeren kost erg veel geld.

“Een koe met goede weerstand”

De weerstand van een dier is de totale reactie op alle prikkels van buiten en van binnen. Bijvoorbeeld via de inademings-lucht komen verschillende virussen en bacteriën de voorste luchtwegen ende longen binnen. Als het slijmvlies van de voorste luchtwegen en de longen in prima conditie is dan kunnen deze ziektemakers niet verder in het lichaam binnen dringen en heeft dit kalf of deze koe dus een perfecte weerstand geboden tegen de ziekmakende virussen en bacteriën. Een ander voorbeeld is de slotgat functie van de speen bij melkgevende en droogstaande koeien. Het slotgat van de koeien moet goed sluiten tussen het melken door om de bacteriën rond de speen en het uier van de koe niet binnen in het uier te laten komen. De slotgat-spier is daarmee de grootste barrière om mastitis te voorkomen. Daarnaast moet de weerstand van het uierweefsel zelf plus het gehele afweersysteem van de koe voldoende sterk zijn om de stiekem binnen geslopen bacteriën in het tepelkanaal snel te doden en op te ruimen. Dit is dan de zogenaamde cellulaiere en humorale afweer van het dier. Bij vaarzen en koeien met een goede weerstand wordt in de praktijk vaak bedoeld dat juist deze cellulaire en humorale afweer perfect moet zijn om onder andere aan te geven dat hierdoor onze koeien ouder kunnen worden. Te vaak wordt naar mijn idee hierbij vergeten dat de eerste barrière van de weerstand (lees slijmvlies functie van de longen en een goed sluitend slotgat van de speen) veruit de beste verzekering om gezond te blijven. In dit kader schrijf ik over de mineralen in de voeding van de vaarzen en de koeien om duidelijk te maken dat een compleet en correct rantsoen voor de koeien ook de beste verzekering is tegen ziektes als longontsteking, diarree, slepende melkziekte, baarmoederontsteking en mastitis.

Weerstandsmineralen

Natrium, Calcium en Magnesium zijn macro-mineralen die zo belangrijk zijn dat ze altijd en elke dag voldoende in het rantsoen aanwezig moeten zijn om de koe gewoon te laten leven. Eigenlijk kunnen koeien van deze macro mineralen geen voorraad in het lichaam vastleggen om als reserve uit te putten. Voorbeelden van directe tekorten zijn: kopziekte bij weidende en melkgevende koeien in het voorjaar en in de herfst door een tekort aan benut baar Magnesium in het gras en daardoor een Magnesium tekort in het bloed. Gevolg de koe gaat plat met krampen en kan zonder een infuus behandeling snel doodgaan. Een ander goed voorbeeld zijn de koeien rond afkalven die te weinig voer eten en daarbij ook te weinig Calcium opnemen. Doordat ze weer biest en melk gaan geven vanuit de droogstand wordt plotseling veel extra Calcium via de biest/melk uitgescheiden en kan de koe dit met extra Calcium uit het voer in haar bloed aanvullen. Als de koe dus weinig eet rond het afkalven dan is een extra gift van Calcium (voerkrijt) nodig om de koe op been te houden maar ook om voldoende weerstand te geven tegen andere ziekte verwekkers. Denk dan met name aan te weinig spierkracht, bij een Calcium tekort, van de slotgat spier en het onvoldoende samentrekken van de baarmoeder. Natrium is onder andere nodig voor de vloeistof in het lichaam (osmose) en om Kalium uit het lichaam af te voeren. Bij een te laag Natrium gehalte in het voer is ook de smakelijkheid van het voer duidelijk minder. Door Natrium tekort in het lichaam kan bij koeien extra zucht in de lactatie ontstaan en is ook een hoge voeropname niet mogelijk omdat het teveel aan Kali niet snel genoeg wordt afgevoerd.
Selenium, Koper en Zink zijn micro-mineralen en zijn voor een goede gezondheid van de koe zeker nodig maar door voorraad vorming in het lichaam hoeven deze mineralen niet elke dag volledig in het voer aanwezig te zijn. Het speciale van deze micro mineralen is het feit dat ze nodig zijn als onderdeel in enzymen en eiwitten in het lichaam. Bij een tekort aan deze micromineralen kunnen de enzymen en eiwitten niet gevormd worden en daardoor kunnen deze bouwstoffen en afweerstoffen van het lichaam niet werken. Op dat moment blokkeert de afweer en daalt de weerstand van de koe naar nul. Voorbeeld hiervan zijn de vaarzen rond afkalven die al meerdere maanden te weinig Selenium en Koper hebben opgenomen. Door deze langdurige tekorten aan deze weerstandsmineralen kunnen deze vaarzen rond afkalven niet voldoende weerstand bieden tegen mastitis rond afkalven (vaarzen-mastitis) en het goed afkomen van de nageboorte. Ook bij een teveel aan baarmoeder ontstekingen op een melkvee bedrijf, na normale geboortes, moet zeker ook aan tekorten van deze mineralen gedacht worden. Vooral bij eenzijdige rantsoenen met voldoende energie en eiwit kunnen zeker tekorten optreden. Voorbeeld is veel snijmais voeren en dit aanvullen met voordroog waarin de mineralen niet onderzocht zijn. 

Aanvullen tekorten

Samenvattend kun je zeggen dat u als veehouder meerdere keren per jaar het rantsoen van elke diergroep met uw voeradviseur en dierenarts kritisch doorneemt om te weten waar tekorten of overschotten optreden bij de mineralen (macro en micro elementen). Van de meeste partijen voer zijn mineralen bekend en deze kunnen gebruikt worden voor de berekening en voor de planning naar de toekomst. Belangrijk hierbij is om ook een juiste inschatting van de voeropname te maken waardoor de gehalten in de rantsoenen correct gevoerd worden. Juist bij pas gekalfde dieren is de voer opname beperkt (Negatieve energie Balans) en bij een stijgende melkgift moet de concentratie van de mineralen in de eerste 2 maanden na afkalven in het voer dus duidelijk hoger zijn als bij einde lactatie dieren. Aanvullen van tekorten bij de dieren kan via verschillende manieren. Overleg dit duidelijk en goed met uw voeradviseur en uw dierenarts om misverstanden en fouten te voorkomen.

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Voeding

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek: