Mastitis

Melkmanagement

Iedere 10 uur melken?

Op veel melkveebedrijven worden de koeien 2x daags gemolken als er handwerk aan te pas komt. Bij bedrijven met melkrobots worden de koeien behoorlijk vrij gelaten om zich te laten melken en dan is de melkfrequentie in de praktijk 2,5 – 3,5 x per dag. Met beide melksystemen worden op de bedrijven goede en helaas ook slechte resultaten geboekt. Goede bedrijfsmanagers kunnen blijkbaar met verschillende melksystemen goede resultaten neerzetten en zijn creatief genoeg om het dagelijks melken van de koeien als een plezierige bezigheid te ervaren. Toch kunnen omstandigheden dwingen over te stappen naar een ander melksysteem. Met name arbeidsverlichting voor de melkers, verbetering voerefficiëntie en welzijn van de koeien en verhoging van de technische resultaten op het melkveebedrijf zijn cruciale factoren voor ‘het roer om’ met het melken.

Dagelijkse sleur

Veel veehouders zijn na jaren van 2x per dag melken uitgekeken op dit systeem vanwege de dagelijkse sleur (of ’s morgens vroeg op of ’s avonds laat klaar) en het 7 dagen in de week op tijd moeten melken. Voor de koeien is het altijd weer een weldaad als het volle uier na 11, 12, 13 of 14 uur weer wordt leeg gemolken. Een vaak gemaakte keuze is dan een melkrobot: je bent als veehouder niet meer gebonden om op tijd te melken, maar je bent wel gebonden om 24 uur per bereikbaar en inzetbaar te zijn en de controle en verzorging van de stal en koeien is zeker ook 3x per dag een pittige verplichting. Met het vaker per dag melken van de koeien door de robot zijn de omstandigheden voor de koe zeker verbeterd maar de bereikte resultaten qua melkgift, gehalten in de melk en de uiergezondheid zijn niet duidelijk toegenomen ten opzichte van het 2x daags melken in een melkstal. Een andere beperkende factor van de melkrobot is de capaciteit: vol is vol en met 2000 tot maximaal 2500 kg melk per robot zijn de grenzen bereikt. Moet er tijdelijk meer gemolken worden omdat de melkprijs gunstig is of omdat er een afkalfpiek is ontstaan dan zullen (mogelijk waardevolle) dieren uit de koppel moeten. Voor een aantal veehouders zijn deze beperkende voorwaarden reden om met een melkstal te blijven werken: ze bouwen een nieuwe grote melkstal, een draaimelkstal of ze gaan met vreemd personeel werken en besteden een deel van het melken uit.

Voerefficiëntie stijgt bij vaker melken

Vaker dan 2x per dag melken heeft voor de melker het voordeel dat je niet zo strikt gebonden ben aan het ritme van vroeg in de ochtend en laat in de avond. Als je alleen 3x per dag gaat melken dan ben je direct een slaaf van het melksysteem en rust je nooit meer even goed uit (maximaal slaap tijd per keer is 5 – 6 uur). Ook de koeien rusten niet meer goed uit omdat ze steeds weer naar de wachtruimte van de melkstal moeten en dan ook gestrest raken van gedreven lopen stilstaan en wachten! De koeien hebben letterlijk te weinig tijd voor eten, liggen en herkauwen. Voordeel van het 3x per dag melken is wel dat de uiers veel minder vol raken en daardoor melk uitliggen en mastitis duidelijk minder is. Ook de melkgift stijgt tot 10% per dag mits de dieren vaker per dag worden gevoerd en de wachttijden bij het melken kort zijn. Het vaker per dag melken stelt wel hoge eisen aan de kwaliteit en afstelling van de melkmachine: de slotgaten kunnen eerder beschadigd raken met vereelting en uitstulping als resultaat. Met alle mitsen en maren is het toch zeker te overwegen om koeien op melkveebedrijven vaker dan 2x per dag te melken: met name het welzijn voor de koeien stijgt omdat de uiers minder vol raken van onze hoogproductieve koeien (veel dieren produceren ver boven de 30 kg melk per dag) en de voerefficiëntie van het totale melkveebedrijf stijgt: door de toename van de melkgift per koe per dag is er minder jongvee nodig en met minder koeien wordt dezelfde hoeveelheid melk bij elkaar gemolken. 

Iedere 10 uur melken!?

Een prima oplossing voor het vaker melken per dag is om de koeien iedere 10 uur te gaan melken: ook dit is een vast ritme voor de dieren, ze hebben voldoende tijd om te eten en te herkauwen, de uiers raken niet overvol en de stijging van de productie met 10% kan gehaald worden mits er ook vaker per dag gevoerd wordt. Ook wordt de capaciteit van de melkstal beter benut. Veehouders en managers van de bedrijven moeten nu wel een perfect melkschema gaan opstellen en ruim in de toekomst plannen dat er steeds om de tien uur 1 of 2 melkers beschikbaar zijn. Het melken kan deels worden uitbesteed en het gebeurt steeds op een ander tijdstip waardoor het voor verschillende mensen juist weer aantrekkelijk wordt om te gaan melken. Nogmaals voor de koeien zijn er veel voordelen: het heeft een ritme (zie ook bij robot melken) en er is ruim tijd voor het eten en rusten.

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange


Met maatregelen is mastitis beter te bestrijden of te voorkomen. Dat blijkt uit het symposium ‘Van onderzoek naar praktijk’, georganiseerd door het Uiergezondheidscentrum Nederland (UGCN).

Veel mastitisgevallen zijn terug te voeren op twee momenten: het begin van de droogstand en de tijd rond het kalven. Het probleem is bloot te leggen door het aantal nieuwe mastitisgevallen en herhalingsgevallen te inventariseren, stelt Andrew Bradley van de Universiteit in Bristol (Gr.-Br.). Hij legt de grens voor mastitis op een koe-celgetal van 200. Bij koeien die binnen 30 dagen lactatie mastitis ontwikkelen, ligt de oorsprong van de infectie meestal in het begin van de droogstand. Krijgt een koe na 30 dagen mastitis, dan ligt de oorsprong in begin lactatie. Doel is hooguit één geval per 12 koeien binnen 30 dagen lactatie, en twee gevallen per 12 koeien na 30 dagen lactatie. Hierboven is actie nodig. 

Goede tepelvoeringen

Actie kan in de melktechniek liggen. Graeme Mein van de Universiteit van Melbourne (Aus.) benadrukt het belang van goed aansluitende tepelvoeringen rondom speen en uierbodem. Luchtzuigen leidt tot (tijdelijk) vacuümverlies onder de speen. Dan kan melk vanuit de klauw terugstromen onder de speen. Als dat sporen melk bevat van een voorgaande koe met (sub)klinische mastitis, is dat riskant. Ook moeten tepelvoeringen de speen en speenpunt weinig belasten. Speenpunten moeten geen ring of een soepele ring vertonen. Ruwe speenpunten sluiten na het melken niet goed en zijn dus vatbaarder. Of een infectie aanslaat of bedwongen wordt door de koe, hangt af van de weerstand. Het aandeel van de genetische aanleg daarvoor is laag, zegt Bonnie Mallard van de Universiteit van Guelph (Can.). De weerstand is voor 8 procent toe te schrijven aan erfelijke aanleg. Toch is dit genoeg om via fokkerij vooruitgang te boeken, al gaat dat langzaam. Omdat de speen het contactpunt is tussen koe en omgeving, moet aandacht voor hygiëne zich daarop richten, adviseert Pamela Ruegg van de universiteit van Wisconsin. Een schoon milieu beperkt infecties met alle soorten bacteriën. Een manier om de bedrijfshygiëne te toetsen is het beoordelen van de reinheid van de uier. Volgens Ruegg ontwikkelt 20 procent van de koeien met vieze uiers mastitis. Bij schone uiers is dat 12 procent. Ruegg vindt maximaal 10 procent vieze uiers acceptabel.

Verlengde therapie

Als een koe mastitis heeft, is snel en goed behandelen noodzaak. Ynte Schukken, van de Universiteit van Cornell (VS), zei dat een kwartier dat geïnfecteerd is geweest, een driemaal zo hoge kans heeft om opnieuw geïnfecteerd te raken. Het onderzoek toont dat behandelen van een geïnfecteerd kwartier via de uier bijna gelijke genezingspercentages geeft als gecombineerde therapie, waarbij ook in de nek behandeld wordt. Alleen bij zieke dieren draagt combinatietherapie met pijnbestrijding bij. Schukken meldt dat verlengde therapie, onafhankelijk van het gekozen middel, aantoonbaar hogere genezingskansen geeft. De beste kans is bij combinatie van verlengde therapie met een passend middel. Dan moeten de verwekker en eventuele resistentie bekend zijn.¦

(bron: UGCN)
 

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -5%
Uw korting -15%
Mamil Phyt Plus
Mamil Phyt Plus
vanaf € 15,72 € 13,36
Uw korting -15%
Lacto Phyt Plus 4 injectoren
Lacto Phyt Plus 4 injectoren
€ 17,96 € 15,27