Kalfziekte

In verschillende gebieden van het land is Calcium-tekort bij de koeien een bekend probleem en wordt de ziekte met verschillende termen genoemd: kalfziekte, melkziekte, moerziekte en kalverkoorts. Alle namen hebben dezelfde reden: de koe kan rond het afkalven niet goed lopen of staan en blijft al snel liggen. De lichaamstemperatuur daalt en zonder ingrijpen zal de koe doodgaan omdat alle spierkracht verdwijnt. De koe heeft een tekort aan Calcium en dit zal snel aangevuld moeten worden met een correct gegeven infuus van Calcium met Magnesium.

Hoezo tekort aan Calcium?

Gezonde koeien en vaarzen die een normaal melkvee rantsoen krijgen en ook voldoende voer opnemen kunnen ruim voldoende Calcium uit het rantsoen opnemen om in de eigen behoefte te voorzien. Problemen ontstaan als de koe minder voer eet of niet genoeg voer kan opnemen, het rantsoen niet goed is voor een herkauwer zoals bij structuurtekorten met pensverzuring tot gevolg, en bij te hoge eiwitgiften die diarree geven, de koe of vaars veel biest gaat geven en te weinig eet rond het afkalven en de koe een ernstige uierontsteking heeft. In alle gevallen komt er uit het rantsoen te weinig Calcium in het bloed van de koe en gaat er via de biest en de melk teveel Calcium uit het lichaam. In deze korte periode van Calciumtekort kan de koe niet snel genoeg Calcium uit haar botten benutten om de bloed-Calcium gehalten op peil te krijgen en te houden. Vaak wordt ook vergeten dat koeien in deze moeilijke periode van een beginnend Calciumtekort of -armoede ook een zwakke penswerking hebben. Hierdoor stoppen de penscontracties en stopt de voerafbraak. De koe komt in een vicieuze cirkel en dan wordt helemaal geen Calcium meer opgenomen uit het voer. Ook bij pensverzuring en diarree passeert het voer te snel door de darmen en is de opname vanuit de darm naar het bloed te laag: het benuttingspercentage van Calcium daalt daardoor sterk. Bij een ernstige uierontsteking in elke periode van de lactatie ontstaat ook een Calciumtekort door de toxinen in de bloedbaan die Calcium binden daar deze ernstig zieke dieren meestal hoogproductief zijn en door de mastitis stoppen met eten.
Het grote probleem van melkziekte of kalfziekte rond afkalven wordt veroorzaakt doordat de vaarzen en koeien voor het afkalven minder gaan eten en juist ook op dat moment veel biest gaan produceren. Met de biest wordt 2x zoveel Calcium uitgescheiden (2,4 gram per liter) dan met normale melk (1,2 gram per liter dus). Koeien en vaarzen die een groot uier met biest maken voor het afkalven verliezen dan veel Calcium en gaan meestal ook veel minder eten door de pijn en worden zwakker. Hierdoor vertraagt of stopt het afkalven waardoor de ellende voor het moederdier alleen maar groter wordt. Vaak hebben deze dieren ook nog eens een (te) zwaar en groot kalf. 

Geef ze lekker voer en lauw water en voorkom kalfziekte

Calciumtekorten bij vaarzen en koeien zijn te voorkomen door een goede samenstelling van het rantsoen met ruim voldoende Calcium in de laatste week voor afkalven en direct na het afkalven, voldoende tot veel structuur in het rantsoen bij droogstaande en pas gekalfde dieren en een beperkt eiwit gehalte van 14 -15% in het totale rantsoen bij de dieren rond afkalven (dit wordt de transitieperiode genoemd). Door deze 3 maatregelen blijft de pens-netmaag goed werken, krijgt de koe genoeg energie binnen om op kracht te blijven voor de zware bevalling en het herstel en het allerbelangrijkste om niet teveel biest te geven. 

Met het totale voer moet in deze periode het Calcium en ook het Magnesium worden gevoerd en niet alleen de mineralen via de brokken. De brokgift en -opname zijn nog zeer laag! Hier geldt dus een energierijk basisrantsoen die alle mineralen en vitaminen bevat want de totale voeropname is nog laag. Lekker voer zoals goed hooi, goede voordroog en frisse snijmais vinden koeien dan extra lekker en elke kg extra drogestof opname is een extra bescherming tegen een Calciumtekort. Vergeet niet dat pas gekalfde dieren lauw water heerlijk vinden en ook vaak veel dorst hebben. Dit dus ook zeker geven om het herstel van de voeropname te versnellen. Let wel op dat kalfjes bij de koe houden voor veel koeien en vaarzen betekent dat ze niet gaan eten of drinken en na deze periode eerder klachten krijgen.
Veehouders die meer losse producten voeren als graan, maismeel, bieten en aardappelen in combinatie met veel snijmais hebben een rantsoen met tekort aan Calcium. Ook op bedrijven met intensief geteeld gras of voordroog hebben ook een lage Calciumvoorziening. Op deze bedrijven bevat dit gras en de voordroog vaak ook veel eiwit en Kali, waardoor de Calcium benutting ook laag blijft. Allebei deze rantsoen moet extra worden aangevuld met Calcium en meestal ook Magnesium en bij weinig “stevige structuur” ook zeker extra smakelijk weidehooi, lucerne of grove voordroog. 

In de gangbare mineralen mixen voor melkgevende dieren zijn een beperkte hoeveelheid Calcium en Magnesium opgenomen en voor de koe beschikbaar. In de risicoperiode rond en direct na afkalven is extra voerkrijt voeren met het basis rantsoen de enige oplossing om de Calcium voorziening voor onze mooie melkkoeien veilig te stellen. 

Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Inwendige ziektes

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
Bovikalc bolus
Bovikalc bolus
vanaf
€ 28,30
Uw korting -5%
Uw korting -10%