Jongvee en niet-melkgevende koeien in de wei

Veel jongvee en droogstaande koeien lopen in de wei: ze moeten dan vaak leven van het gras wat er staat, drinken uit de sloot of put, de vliegen weg zien te houden en lopen risico op “weide-infecties”. Deze “weide-infecties” zijn mogelijk: longwormen, weide coccidiose, leverbot, maagdarmwormen en zomerwrang. Door vervuilde waterbakken of een lang niet gebruikte waterput en bij stilstaand slootwater zijn bacterie-infecties berucht zoals: botulisme, leptospirose en botulisme. Gelukkig gaat het vaak prima met weidend  jongvee en droge koeien als de veehouder maar de juiste voorzorgsmaatregelen heeft genomen of tijdig ingrijpt als er zich problemen voordoen. De beste voorzorgsmaatregel is vooraf, voor het starten van beweiden, een duidelijke planning maken en dit gedurende het weide seizoen via dagelijkse controle blijven uitvoeren. Hieronder volgen de belangrijkste aanknopingspunten. 

Weidegras: voedingswaarde en mineralen

De kwaliteit van weide gras is door het seizoen wisselend en vooral sterk afhankelijk van de bemesting, de grondsoort en de regenhoeveelheid (of beregening). Het gras wat weinig wordt bemest en op schrale gronden moet groeien is in het voorjaar smakelijk en van goede kwaliteit met voldoende mineralen maar in de zomer en herfst onvoldoende voor jongvee van een melkveebedrijf. De hoeveelheid gras of voorraad op de wei is sterk afhankelijk van de veebezetting en het verloop in het groeiseizoen: bij een intensieve bedrijfsvoering is de voorraad altijd voldoende als de dieren tijdig worden omgeweid en bij een extensief systeem sterk afhankelijk van groeifactoren voor gras. Meestal is in het 2e deel van de zomer en herfst duidelijk te weinig grasgroei voor een normale groei van het jongvee of handhaving conditie van droge koeien.

In de praktijk kan het beste elke 2 weken de grasvoorraad bepaald worden door controle graslengte, buikvulling van de dieren en conditie te scoren.

Beoordeel hier dan ook altijd de mest van de dieren (ze mogen geen diarree hebben of de mest mag ook niet allemaal stijf zijn). De mineralen status kan het beste elke 2 maanden beoordeeld worden door 5 dieren bloedonderzoek check te doen van degene die het langste buiten lopen.

Preventie “weide-infecties”

Jongvee en volwassen koeien kunnen tegen een weide besmetting aanlopen. Als ze gezond zijn en een goed werkend afweer systeem hebben dan kunnen ze deze infecties beperken, weerstand opbouwen en restloos genezen. Dit is wat we graag willen en ook nastreven: geen behandelingen nodig en toch gezond blijven! Uit veel praktijk proeven is gebleken dat bij een normale weide besmetting met maagdarmwormen en longwormen de runderen dit goed kunnen oplossen als ze maar tijdig worden omgeweid naar een schone wei en daarbij dan een prima weerstand opbouwen voor het volgende jaar.

Het risico is speciaal voor de 1e jaars dieren in de wei: ze zijn nog “nuchter” en weerstandsopbouw gaat langzaam.

Hier dus extra goed opletten en vooral ook als je voor het eerst weer gaat weiden met de koeien. Bij twijfel dan contact opnemen met u bedrijfsdierenarts voor diagnose en behandeling.

Leverbot en coccidiose

Speciaal aandacht voor leverbot en weide-coccidiose: deze beide infecties geven bij jongvee en oudere koeien veel ernstige schade. Ook het opbouwen van weerstand hiertegen verloopt niet bij leverbot of erg slecht bij coccdiose. Een ander groot nadeel is dat de middelen om te behandelen zeer beperkt zijn of niet mogen bij melkgevende dieren waar melk van wordt geleverd. Het beste advies is om voor het inscharen met uw bedrijfsdierenarts en mogelijk weidecoach een planning te maken om deze ellende te voorkomen of schade te minimaliseren.

Drinkwater in de wei

Het drinkwater voor weidende dieren moet onbeperkt beschikbaar zijn, smakelijk en niet vervuild: kortom van onberispelijke kwaliteit. Met name bij droog en warm weer drinken dieren veel en elke dag meerdere keren. Bijvoorbeeld bij water met een te hoog ijzergehalte krijgen ze zo veel ijzer binnen en worden de andere mineralen opname ernstig beperkt (snel tekorten aan selenium, koper en zink). Als het water onsmakelijk is drinken ze juist onder deze moeilijke weersomstandigheden met hitte-stress te weinig: ze groeien dan zeker niet voldoende maar de vochtbalans raakt in de war en schade aan de organen (nieren en lever) is snel opgetreden.

Regelmatig komen vervuilde drinkwaterputten of -punten voor bij runderen in de wei: ongedierte of vogels komen in de waterbak en brengen bacterie besmetting in  het drinkwater zoals Botulisme of Salmonella. Leptospirose herbesmetting komt meestal ook via een waterput in de wei.

Preventie is bemonstering van het drinkwater (minimaal 1x per seizoen), dagelijks controleren of de waterbak schoon is en ook werkt.

Jongvee moet ook leren drinken uit waterpompen.

Zomerwrang

Dit is een ernstige uierontsteking die meestal bij droogstaande dieren (ook jongvee dus) in de wei of in open stallen kan optreden. De dieren zijn ernstig ziek en de uierschade is zeer groot: bijna altijd verlies van het aangetaste kwartier. De oorzaak is een Streptococcen bacterie die wordt overgebracht door vliegen aan de speenpunt en slotgat. Met name groot probleem in bosrijke omgeving, struikgewas en vliegen.

Preventie: jonge kalfjes in opfok bij de stallen, jongvee en koeien regelmatig behandelen tegen de vliegen met een goed middel over de rug bijvoorbeeld en bij uitscharen in de risico periode ook met anti mug flappen in de oren.

Zo een prima weerstand bij afkalven

Jongvee en droogstaande koeien weiden is een prima systeem op melkvee bedrijven. Het is wel nodig om de weide omstandigheden vooraf te inventariseren (grondsoort, bemesting en water voorziening) en met elkaar een “weideplan” te maken. Met dit “weideplan” kun je dan als veehouder steeds overzicht bewaren door de controle punten af te vinken. Het resultaat is dan prima gezond jongvee met een passende weerstand bij afkalven.


Artikel Melkveebedrijf drs. ing. Dick de Lange

Categorie: Algemeen/Management

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -5%
Uw korting -5%
Uw korting -10%
Ferti Grow 20 bolussen
Ferti Grow 20 bolussen
€ 194,89 € 175,40