Hoe zet ik een koe droog?

Ongeveer 2 maanden voor de verwachtte afkalfdatum worden de meeste koeien in Nederland “droog gezet”. Over de lengte van de droogstandsperiode is al veel onderzoek gedaan en daaruit blijkt dat circa 4 weken effectief droog staan van de koe zorgt voor herstel van het uierweefsel en een prima piekproductie na het afkalven. Niet droogzetten (“doormelken”)  van koeien kan ook maar geeft geen genezing van uierweefsel (probleem hoog celgetal dieren) en verlaagt de totale melkproductie in de volgende lactatie. Het grote voordeel van doormelken is  rust voor de koe. Voor koeien die worden drooggezet zijn het stoppen van melken en de wisselingen in voer en van groep  vaak (te) grote stress momenten. In dit artikel worden praktische punten beschreven om de stress voor de koe en de veehouder te minimaliseren en de koe maximaal te laten herstellen voor de volgende afkalving en lactatie.

Wel of Niet droogzetten?

De droogstand is voor de koe bijzonder belangrijk en moet daarvoor goed worden voorbereid. Deze voorbereiding begint 1 maand vóór de geplande droogzet datum (straks hier meer over). Op dit moment moet u als veehouder beslissen om de koe wel of niet droog  te zetten. Koeien die worden doorgemolken moeten vanaf 3 maanden vóór het afkalven op een aangepast en hoger voer niveau worden gezet! Deze aanpassing valt buiten de reguliere voertabellen en moet handmatig worden ingesteld en uitgevoerd.

Juist de betere dieren (korte tussenkalftijd en hoge persistentie) hebben veel moeite om de melkgift af te bouwen en kunnen met doormelken worden geholpen als ze maar een juiste voergift krijgen!

Het kalf gaat nu snel groeien, de ruimte in de buik van de koe voor voer neemt af en de melkgift blijft hoog: dus extra krachtvoer en mineralen + vitaminen zijn nodig.

Voor koeien die wel worden drooggezet geldt een totaal ander regime en strak management.

Laatste maand voor droogzetten

Eerst is het nodig te weten hoe de uiergezondheid in de laatste 3 maanden van de koe is: géén celgetal verhoging (<100.000), geen geleidbaarheid op de melkrobot  en de hele lactatie geen klinische uierontsteking. Deze koeien worden drooggezet zonder antibiotica. Koeien die wel een verhoging hebben gehad of een afwijkend kwartier worden bemonsterd en onderzocht  om het afwijkende kwartier op te sporen. Deze kwartieren kunnen gericht behandeld worden met de juiste droogzetter volgens Bedrijfsbehandelplan.

Tegelijkertijd wordt de brokgift duidelijk afgebouwd om de melkgift per dag sterk te  verlagen: doel is <10 kg melk per dag op de dag van droog zetten. Met name het verlagen van %voereiwit onder de 13% geeft duidelijk een melkgift verlaging.

Op  melkrobot bedrijven is minimaal 1,5 kg krachtvoer per dag  nodig  (0,75 kg per melking) om de koe naar de robot te lokken. Deze brokken in de laatste maand zijn dan  geen eiwitaanvulling meer,  maar alleen productie brokken.

Laatste week voor droogzetten

In de laatste week is het handig om een aparte groep te maken en deze dieren dan op het rantsoen van de droogstaande koeien te zetten. De melkgift daalt dan sterk, bij het droogzetten is er dan géén voer overgang meer en de melkgift daalt snel. Bij de melkrobot ook dieren apart houden en niet meer dan 2x daags melken. Meestal gaan de dieren op deze manier snel richting 10 kg melk per dag of minder. Soms blijven er toch koeien teveel geven. Voor deze dieren is het dan een oplossing om ze 1x daags te melken (2-3 dagen), maar wel droog zetten omdat ze in de laatste week op een droogstands rantsoen staan en daardoor gaan vermageren. Dit mag niet omdat dit leververvetting opwekt rond afkalven met een Negatieve Energie Balans.

Dag van droogzetten

Na de laatste melking  de koeien behandelen met een droogzet injector als de koe een afwijkend kwartier of uier heeft (zie ook Richtlijn droogzetten), behandelen met een geregistreerde teatsealer of dieren zonder injectoren de droogstand in laten gaan.

Bijzonder belangrijk is hierbij, dat uzelf of degene die melkt, ZEER SCHOON werkt om geen bacteriën in het uier te brengen. Te vaak hebben we ernstig zieke koeien 2-3 dagen na droogzetten met een klinische uier ontsteking . Dit is bijna altijd het gevolg van nieuwe bacteriën ingebracht met de injectoren. 

Alle dieren die droog gaan ook behandelen in de bekapbox om de klauwen functioneel te bekappen en eventuele infecties individueel te behandelen. Als dit klaar is dan kan de hele droogzet groep in 2 keer naar de droogstaande dieren. Door in groepjes te werken is er voor de meeste koeien minder stress van het verplaatsen. Dagelijks heel goed controleren of het uier goed blijft (melkuitliggen) en spenen sprayen of dippen in deze droogstandsstart.  De ligplaatsen ook goed schoon houden en ruim instrooien. Bij warm en vochtig weer de koeien “ontvliegen”.

In de droogstand

Als alle koeien tegelijk aan het voerhek kunnen dan kan er correct gevoerd worden. Hierdoor is dan minder selectie van voer mogelijk en de sociaal zwakke dieren komen dan ook goed aan de voerbehoefte. Wel is het nodig om dagelijks te voeren en ook dagelijks de boxen te doen: schoon werken en goede controle kan veel ellende voorkomen in de droogstand en rond afkalven. In de laatste week voor afkalven (close-up periode) is veel beweging en een ruime, schone  ligplaats voor de koe ideaal. De koe blijft beter in conditie om goed en vlot te kalven, wordt gestimuleerd om veel lekker voer op te nemen en kan met haar uier ook schoon blijven (risico open slotgaten). Maak met uw dierenarts en voeradviseur eens een uitgebreide analyse van de droogstand (met de MPR via PIR-DAP) en over de gezondheid van de pas geboren kalfjes in relatie tot de opstart van de nieuwe lactatie.

Dick de Lange dierenarts droogstand melkvee

Dick de Lange, rundveedierenarts      

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek: