Gezonde klauwen

Regelmatig hebben veehouders klachten over onvoldoende vlot lopen van de koeien. Soms zijn dit gelukkig maar enkele dieren en is het ook een korte periode. Helaas komt het vaker voor dat het juist een langdurig probleem is en zijn er voor de probleem dieren passende maatregelen nodig (bekappen, “blokje zetten”, in strohok afzonderen, enkele dagen pijnstillers spuiten en rantsoen aanpassen) om de kreupele dieren weer vlot te krijgen. Dit zijn allemaal “nood-maatregelen’” die dagelijks veel extra energie en aandacht vergen op het melkveebedrijf. Daarbij is het voor de koe pijnlijk, kan ze niet goed functioneren en verliest ze conditie en melkproductie. Dit wil je niet als veehouder en daarom wil je graag preventief maatregelen treffen om deze ellende te voorkomen. Enkele practische tips om gezonde klauwen gezond te houden waarmee de koe pijnloos kan lopen.

Hoorngroei en klauwfunctie

Kalveren en koeien hebben stevige klauwen met een groot draagvermogen doordat ze evenhoevig zijn. Op de binnenklauw en op de buitenklauw is de druk niet gelijk: met name aan de achterpoten kan de drukverdeling behoorlijk scheef worden (30:70). Bij de voorpoten is de drukverdeling minder extreem en is juist de binnenklauw de grootste drager van de poot. Door afwijkende stand of loopgedrag is de druk op de achter-buitenklauw groter en daardoor gaat deze juist harder groeien. Hierdoor raken de klauwen aan 1 poot in onbalans. Dit dient met bekappen via verdunnen van de zool gecorrigeerd te worden. Dit corrigerend bekappen is regelmatig nodig bij melkkoeien met het doel dat beide klauwen aan 1 poot weer vlak zijn en voor de koe de druk gelijk verdelen. Hierdoor staat ze stevig en recht en dan kan ze vlot en pijnloos lopen. Bij deze onderhouds bekapping is het bijzonder belangrijk dat de zool niet te dun wordt gesneden waardoor de koeien extra gevoelig gaan lopen na het bekappen.

Infecties aan de klauwen uitbannen

Elke infectie aan de klauw zorgt voor afwijkende en versnelde hoorngroei. Berucht zijn de Ziekte van Mortellaro en stinkpoot infecties. Met name in het balgebied van de klauw wordt door deze klauw infecties de hoorngroei sterk afwijkend en jammer genoeg ook van zeer slechte kwaliteit. Bij deze infecties bestaat het behandelen van de zieke klauw uit het verwijderen van de aangetaste hoorn, infectie behandelen en de gezonde klauw sparen om voldoende draagvlak over te houden. Probeer met uw dierenarts en de klauwverzorger een plan te maken dat deze aandoeningen van het bedrijf verdwijnen en op korte termijn beheersbaar worden. Bij teveel aangetaste dieren in de koppel is het anders dweilen met de kraan open voor de nieuwe pasgekalfde vaarzen die gezond in de koppel komen en na 1-3 maanden ernstig kreupel worden.

Vlakke vloeren zonder obstakels

Zoolbloedingen en witte lijn defecten hebben vaak als oorzaak dat de loopvloer niet voldoende vlak is (ook stroef) met scherpe obstakels op het looppad. De koeien in de koppel kunnen dit niet altijd op tijd ontwijken. Denk bijvoorbeeld aan een betonnen looppad met veel steentjes en kiezels waar de koeien te hard overheen worden gedreven (grotere koppels waarbij de voorste koeien de drijver of de hond niet horen). Ook een stroom opdrijfhek is een ramp als de achterste dieren niet meer naar voor kunnen vluchten. In stallen met betonnen roosters die niet vlak liggen geven de scherpe overgangen ook extra druk op een te dunne of zachte zool (juist na het bekappen extra pijnlijk). Let ook extra goed op als koeien naar een nieuwe stalvloer gaan: de beton is nog extra ruw en de dieren moeten hier aan wennen met extra slijtage van de hoorn. Dus enkele maanden voor de overstap niet bekappen. Veel koeien in Nederland lopen op betonnen vloeren waarbij de klauwen minder druk kunnen verdragen dan in de wei of op een zachte ondergrond (zandbak of strohok). Juist de overschakeling van deze zachte ondergrond naar volledig betonvloer heeft enkele dagen aanpassing nodig zoals na het afkalven of bij het opstallen in de herfst. 

Passende rantsoenen jaarrond

Bij koeien met de pens van streek door bijvoorbeeld pensverzuring, teveel eiwit in het voer, onvoldoende goed structuur materiaal, vermalen van het gemengde rantsoen of met een ernstige baarmoeder- of uierontsteking ontstaan vaak toxinen of afbraak producten die in de bloedbaan komen en dan in de haarvaten van de klauwen vastlopen. Zo ontstaan klauwbevangenheid en afwijkende hoorngroei. Dit is ernstig pijnlijk en de koeien gaan zeer voorzichtig lopen maar zijn ook veel minder actief (o.a. slecht melkrobot bezoek). Een ernstige voerafwijking met veel slome en trage koeien tot gevolg is een tekort aan energie. De Negatieve Energie Balans is te groot en te diep. Deze koeien worden mager (conditie score 1-2) waardoor het vetkussen tussen het klauwbeen en de zool verdwijnt. Hierdoor gaat het klauwbeen direct op de zool drukken en dit veroorzaakt veel pijn.

Niet bekappen rond afkalven

Pijnlijk lopen van koeien heeft vaak meerdere oorzaken maar is een duidelijk probleem voor u als veehouder en voor de koe op stal of in de wei. De hoorngroei van de klauwen is niet constant: rond het afkalven wordt er van nature slechte en zwakke hoorn gevormd en bij klauwinfecties is de hoorngroei sterk verhoogd en afwijkend. De hoorngroei is bij gezonde klauwen gering en bij veel slijtage door ruwe vloeren wordt de zool te dun. Ongelijke vloeren en verkeerde rantsoenen zorgen voor veel zoolbloedingen en klauwbevangenheid. Klauwen gezond houden lukt vaak door niet te bekappen rond het afkalven, vloeren vlak en stroef te houden, geleidelijke voerovergangen plannen met altijd voldoende voer- en vreet-laatsen. Door klauwinfecties in de koppel uit te bannen en dieren niet rond het afkalven corrigerend te bekappen blijven de vaarzen en koeien vlot en pijnloos lopen als de rantsoenen ook passend zijn.


Grip op klauwen

Grip op klauwen

Wat is het een groot genot voor de veehouder als je géén kreupele koe in de koppel hebt en dus vandaag niet hoeft te bekappen of de kreupele koe met pijnstiller en antibiotica moet spuiten. Toch hebben weinig veehouders deze dagelijkse luxe. Meestal zijn er altijd wel “aandachts-dieren” die niet vlot kunnen staan en lopen met als gevolg te traag aan het voerhek komen en ophalen voor het melken of de melkrobot. De kunst is daarom om de omstandigheden voor elke koe zo passend te maken dat ze zelden of nooit kreupel wordt en bij eventuele pijnlijke klauwen toch blijft functioneren. In dit artikel worden maatregelen en oplossingen voor u als veehouder beschreven om “Grip op de klauwen van de koe” te houden. 

Welke klauwproblemen spelen op uw melkveebedrijf?

Om de juiste preventieve maatregelen te kunnen nemen en om passende management keuzes te maken is het nodig om over correcte gegevens van alle koeien te beschikken. Deze bedrijfsinformatie wordt opgebouwd door slim te registreren en deze gegevens op te slaan en na verloop van tijd (elk half jaar?) met uw klauwbekapper en dierenarts en eventueel economisch adviseur te analyseren en met de conclusies gericht te werken naar de toekomst. Zonder te weten hoeveel dieren aan welke klauw kreupel of mank lopen, behandeld zijn met bekappen, een blokje hebben of gespoten zijn tegen kreupelheid, is werken aan “klauw-preventie” niet zinvol. Zonder volledig inzicht in aantal en oorzaak van de kreupele koeien is elke keuze voor verbetering een grote gok en achteraf vaak ook een verkeerde gok. 

Inventarisatie

Om een begin te maken worden alle melkgevende dieren, de droge koeien en het drachtige jongvee individueel beoordeeld op stand van de klauwen en op loopgedrag. Dit is de uitgangssituatie en het gevoerde rantsoen op dat moment wordt ook genoteerd. Rantsoenen wisselen regelmatig op melkveebedrijven en het voer van de koe is van grote invloed op de kracht en kwaliteit van de klauwen en op de loopactiviteit van de koe. Heel handig is het om met het registreren in uw eigen management systeem te beginnen bij het koppel bekappen. Dit is het enige moment om van alle dieren ook de infecties van de klauwen te kunnen zien. Een correcte klauwbekapper kan goed bij het bekappen duidelijke afwijkingen aan de klauw benoemen en dit typt u als veehouder in of schrijft het ter plekke op. Voor de droge koeien en de drachtige pinken worden de dieren staande beoordeeld als er weinig kreupele dieren zijn. Bij meerdere kreupele dieren moeten ook de droogstaande koeien en pinken in de kapbox worden nagezien en de info van kreupelheid genoteerd. Bij het landelijke project “Grip op Klauwen” is dit de start of nulsituatie van de klauwgezondheid. 

De gegevens uit deze startsituatie kunt u direct gebruiken om maatregelen te nemen: als het gemiddelde voldoende of goed is dan weet u dat de klauwgezondheid op uw melkveebedrijf het afgelopen jaar geen grote storingen heeft opgeleverd. De stal, de koeien en het rantsoen voor het jongvee en de koeien passen bij elkaar en het management heeft geen mankementen in de uitvoering.

Dit is een heel belangrijk leermoment: uw bedrijf is op orde en de koe en haar omgeving zijn in balans met het voer en de verzorging. 

Als de resultaten uit de startsituatie niet naar tevredenheid zijn dan is het van belang om deze gegevens op korte termijn te analyseren met de klauwbekapper en uw dierenarts. De ernstig kreupele dieren moeten besproken worden: is er op korte termijn kans op het herstel en kan het dier zich handhaven in de koppel of moet ze apart in stro of op de wei? Is het nodig dat het dier met pijnstiller behandeld wordt? Moet hier ook nog een langdurige kuur met antibiotica bij? Dit is per kreupele koe belangrijk om te bespreken en te kiezen. Als het resultaat op goede genezing, dus vlot eten en lopen in de koppel, niet vlot te verwachten is dan is het vaak de beste oplossing om de koe rust te geven (droogzetten) of uit te selecteren. Vooral in koppels met een hoge stalbezetting en te veel klauw problemen is het uitselecteren van 10% zwakke of kreupele dieren een prima oplossing om het probleem op korte termijn te tackelen. Hierdoor ontstaat er ruimte om verbeteringen voor de overblijvende koeien door te voeren en een frisse start te maken. Zeker bij een hoog percentage infectie dieren met Mortellaro of stinkpoot is een strak protocol van aanpak na het koppel bekappen de enige manier om dit op korte termijn beheersbaar te krijgen en daardoor de nieuwe infecties te verlagen. Bij deze eerste evaluatie met klauwbekapper en dierenarts is het nodig om de behandeltherapie van nieuwe problemen in de toekomst met een protocol vast te leggen en door u als veehouder volgens dit protocol uit te voeren. Hierdoor kan dan achteraf snel worden gezien of deze manier van behandelen correct is en wat de kosten en opbrengsten zijn. 

Preventieve acties voor fokkerij, stal aanpassingen, vloertype, boxmaten en -afstelling zijn keuzes die goed doordacht moeten zijn gezien de hoge investeringen die pas op termijn worden terug verdiend: denk al voor u begint en bezig zijnde denk dan nog! Met name het kiezen voor een nieuwe fokkerijkoers van bijvoorbeeld een ander ras inkruisen of het veranderen van de stal naar een geheel andere manier van huisvesten als diep strooiselbox in combinatie met automatisch melken zijn bedrijfsveranderingen die prima kunnen functioneren maar misschien niet bij u passen en waarvan u mogelijk later erg ongelukkig kan worden. In het volgende artikel wil ik de preventie van klauwaandoeningen nader uitwerken.

drs. Dick de Lange

Categorie: Klauwgezondheid

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -5%
Klauwcare 2.5 liter
Klauwcare 2.5 liter
€ 28,33 € 26,91
Uw korting -30%
Uw korting -5%