Fosfaat tekort bij koeien

Fosfaat tekort bij jongvee of melkkoeien?

Nu de discussie over fosfor uitstoot van melkvee bedrijven heftig is en ook voor veel bedrijven een zeer lastige materie is, is het belangrijk dat dit mineraal niet een verkeerde uitwerking  krijgt op de gezondheid van de koeien. De vraag is dus: wat is de dagelijkse behoefte aan fosfor, wanneer verliest de koe de meeste fosfor en kan het met minder fosfor in het rantsoen zonder dat de koe minder gezond wordt? Hierbij is het ook belangrijk om te kijken hoe de fosfor uitstoot van de melkveebedrijven door de jaren heen al is beperkt (o.a. Convenant Voerspoor 2011).

Beperking Fosfaatuitstoot op melkveebedrijven.

In grote mate kan de fosfaatuitstoot op Nederlandse Melkveebedrijven beperkt worden door de volgende 4 maatregelen:

  1. Minder fosfor aanvoeren op het bedrijf (nu maximaal 4,3 gram fosfor per kilo krachtvoer).
  2. Rantsoenen optimaliseren (voor elke groep dieren de juiste behoefte norm voeren).
  3. De melkproductie per koe verhogen ( een koe die meer produceert gebruikt steeds minder onderhoudsvoer per kg melk).
  4. Voer-efficientie verhogen (als de Fosfor-benutbaarheid bekend is van alle voeders kan precies op de norm gevoerd worden).

P-behoefte melkvee

De fosfor-behoefte van rundvee is sterk afhankelijk van de dagelijkse melkgift: hoe hoger de kg melk productie per dag, hoe hoger de fosfor-behoefte in grammen per kg droge stof opname. Opvallend is juist dat groeiend jongvee en droogstaande koeien met weinig Fosfor in het rantsoen prima gezond blijven.

P advies normen zijn voor kleine kalfjes 3,4 g P/ kg ds, oudere kalveren en pinken kunnen met 2,3 g/kg ds. toe en droogstaande koeien hebben maar 2,0 g/kg ds. nodig. Melkgevende dieren hebben meer nodig: bij 20 kg melk 2,5 g/kg ds, bij 40 kg melk per dag 3,3 g/kg ds en voor dieren met >40 kg melk per dag is de norm 3,5 g/kg ds.  Uit deze behoefte normen concludeert Jan Dijkstra, universitair hoofddocent rundveevoeding in Wageningen, dat de huidige normering een ruime veiligheidsmarge heeft. Een rantsoen met gemiddeld 3,5 gram fosfor per kilo droge stof is voor een lacterende koe met 10.000 kg melk echt voldoende (was het fosfor gehalte in het krachtvoer maar een paar jaar eerder duidelijk beperkt!).

Risico’s voor de gezondheid van de koeien is er alleen in de weken rond afkalven: de droge stof opname kan dan te laag zijn voor de snel stijgende melkproductie.

Tijdelijk Fosfortekort

Koeien kunnen prima tijdelijk fosfor uit hun botten mobiliseren (net als Calcium) en vullen dit later in de lactatie weer aan. Dit gaat goed zolang aan het eind van de lactatie dit tekort maar weer op nul staat (Nederlands onderzoek op 9 hoogproductieve bedrijven). Met name vaarzen en 2e kalfs dieren lopen meer risico: zij produceren veel melk terwijl ze nog moeten groeien en ze hebben een beperkte voeropname capaciteit. Verder is het belangrijk dat in de zomerperiode bij warm weer (hitte-stress) de dagelijkse voeropname behoorlijk kan dalen en dat dan het Fosfor gehalte per kg droge stof voeropname verhoogd moet worden. Dus let op dat bij vaarzen en 2e kalfs dieren in de zomer periode het Fosfor gehalte wordt aangepast. Hierdoor voorkom je problemen met Fosfor tekort bij de volgende afkalving. Ook daalt de laatste jaren het P gehalte in gras en voordroog (hoge gras opbrengsten per ha).  Daarnaast zijn slecht uitgebalanceerde rantsoenen (veel snijmais) en een tekort aan structuur materiaal extra risico factoren voor een Fosfor tekort bij melkkoeien. Koeien die onvoldoende herkauwen hebben minder P-recycling bij het speeksel.

Fosfor tekort bij een rund uit zich met name van niet kunnen staan zonder dat dit gepaard gaat met koorts. Met name koeien met kalfziekte, die niet kunnen staan na een correcte behandeling tegen kalfziekte, zijn verdacht van Fosfor tekort in combinatie met mogelijk ook nog een Calcium tekort. Tijdig  de hulp van u dierenarts inroepen is hierbij belangrijk en een goede analyse van het totale rantsoen met de voeradviseur.

Recent Wagenings onderzoek heeft aangetoond dat met infra rood analyse het Fosfor in de melk zeer nauwkeurig bepaald kan worden. Hierdoor kan per individuele koe de afgifte met de melk bepaald worden en daarmee kan de behoefte dan precies worden afgestemd. Uit dit onderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn tussen individuele koeien.

Fosfor is voornaam

Fosfor is voor runderen een zeer belangrijk mineraal. Jongvee en droge koeien hebben een lage behoefte aan Fosfor. Doordat het meeste fosfor met de melk wordt uitgescheiden is de fosfor behoefte bij hoogproductieve koeien het hoogst. Een tijdelijk tekort aan fosfor geeft niet direct een zieke koe mits dit tekort maar wordt aangevuld voor de droogstand.  Alle dieren die een te lage voeropname hebben (vaarzen, hitte-stress, rond afkalven) en wel veel melk produceren lopen duidelijk risico. Ook slecht uitgebalanceerde rantsoenen, bijvoorbeeld met veel snijmais, en rantsoenen met een slechte voerbenutting, bijvoorbeeld tekort aan structuur met pensverzuring, zijn risicovol. Verder is het wel zo dat de huidige Fosfor normen ruim voldoende zijn voor een hoge melkproductie tot 10.000 kg.

Dick de Lange dierenarts melkvee fosfor rantsoen

Dick de Lange, rundveedierenarts

Categorie: Voeding

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -6%
Fosfor Bolus Rund 12 stuks
€ 74,50 € 69,76