Biest en melk voor kalveren

Een vlotte en gezonde kalveropfok op de melkveebedrijven is bijzonder prettig voor u als melkveehouder en voor alle vaars- en stierkalveren. Hierdoor kost het weinig extra arbeid, zijn de behandelkosten laag en is de groei en ontwikkeling goed. Daarbij leveren de stierkalveren en de vaarskalveren voor de verkoop extra geld op en zijn de kalverhouders blij met gezonde en stevige kalveren voor de mesterij. Over hoe deze opfok en opvang in de eerste weken na de geboorte moet verlopen zijn al zeer veel artikelen geschreven en op veel bedrijven bestaat een soort “eigen systeem” wat volgens boer en boerin of medewerkers het beste werkt. Ik zal in dit artikel aangegeven hoe de opfok gedaan kan worden en waar je rekening mee moet houden om minder risico te lopen dat het fout gaat.

Geboorte en eerste biest

Bij een normaal geboorte verloop is de moederkoe en het kalf niet uitgeput en komt de ademhaling van het kalf snel opgang en zal de koe (als ze los loopt in een schoon afkalfhok of in de weide) het kalf vlot schoon en droog likken. Meestal gaat het kalf dan binnen een kwartier staan en kan gaan drinken: de zuigreflex is het eerste half uur na de geboorte perfect bij vlotte kalfjes. Vaak denkt men dat kalveren van melkrijke Holstein koeien bij de moeder goed de eerste biest drinken maar dit is helaas niet waar: 50% van de kalfjes gehouden bij de moederkoe drinken de eerste 12 uur na de geboorte te weinig en te laat biest voor een goede start. De enige verzekering dat een pasgeboren kalf goede biest krijgt en voldoende is de koe melken en het kalf met de speen 2 tot 4 liter warme biest laten drinken. De slokdarmsleuf reflex is dan gelijk gevormd waardoor de biest in de lebmaag komt. Als het kalf slecht opgang kan komen door een zware geboorte zoals bij vaarzen, gebruik van eigen stier, een te zwaar vleeskalf of na een moeilijke stuitligging dan is langer wachten tot het kalf zelf kan drinken geen oplossing. Het kalf gaat dan sterk afkoelen en de eerste biest komt te laat in de darmen waardoor de antistoffen niet meer maximaal door de darmen opgenomen kunnen worden. Het is in die gevallen beter om het kalf met een schone kalversonde 3 tot 4 liter biest van de moeder te geven. Als de vaars of de koe geen biest of onvoldoende biest heeft kort na het kalven dan opgewarmde biest voeren uit de diepvries of van een koe die een dag eerder heeft gekalfd. Biest alleen opwarmen in bak met heet water en niet met de magnetron. Het kalf in het strohok bij de moeder houden de eerste uren na het kalven stimuleert de activiteit van moeder en kalf en zorgt ook dat het kalf beter op kan drogen wat in een koude winter belangrijk is om onderkoeling te voorkomen. Schone stal met veel stro is hier heel belangrijk om nieuwe infecties bij de kalfjes te voorkomen met name op bedrijven waar Para tbc en of Salmonella aanwezig is. Van de eerste of tweede biest het kalf zoveel mogelijk voeren op de eerste en tweede dag, zeker nog 4 tot 6 liter per dag. Als het kalf twee dagen veel biest heeft gedronken dan heeft ze heel veel antistoffen tegen bacteriën en virussen binnengekregen waarmee ze de eerste levensmaanden haar weerstand van moet onderhouden. Ook heeft de ruime biest gift gezorgd dat de darmen goed op gang zijn gekomen met daarbij extra energie om niet onderkoeld te raken in de herfst en winter. Holsteinkalfjes hebben een zeer groot lichaamsoppervlak ten opzichte van hun eigen lichaamsgewicht. Dit speelt nog extra bij licht geboren kalfjes en bij magere kalveren. Biest is hier dus energie voor hun kachel!

Melk of kunstmelk?

Als kalveren enkele dagen oud zijn dan geleidelijk overschakelen van de biest naar bij voorkeur kunstmelk. Kunstmelk is steriel en schoon, bevat geen bacteriën zoals Para TBC, Salmonella, of mastitis bacteriën met antibiotica en bevat weinig vet waardoor er minder snel verstoring van de darmflora in het kalf kan ontstaan. Dus minder risico op diarree. Het grote voordeel van kunstmelk is daarbij dat het constant van goede kwaliteit is en op de juiste temperatuur bij de kalveren gevoerd kan worden los van het melken van de koeien. Een duidelijke fout bij het voeren van kunstmelk is het aanmaken met te weinig poeder en een te laag voederschema aanhouden onder te koude weersomstandigheden. Poeder automaten in samenspraak met poederleverancier afstellen en maandelijks controleren op kg poeder verbruik. In de vochtige en koude herfst en winter periode het voerschema met 30 tot 50% verhogen. Als kalfjes in de zomer dus 4 liter per dag nodig hebben dan in herfst en winter dus 6 liter per dag! Slechte groei, weinig weerstand en meer infecties van longen en darmen is vaak het gevolg van onvoldoende energie en ondervoeding.
Koemelk wordt op veel bedrijven ook aan kalfjes gevoerd en met een goed voerschema en een schone boer kan dat ook mooie resultaten geven. Blijft wel het risico op ernstige overdracht van bacteriën en antibiotica melk. Bij het voeren van volle melk dient de melk met 40 graden Celsius in de bakjes of de emmers te komen om géén verstoring van de slokdarm reflex te krijgen met pens drinken tot gevolg. Het opwarmen kan met een bak warm water waarin de melk wordt geplaatst of met een spiraal warmer. Aanlengen met heet water is een slechte oplossing omdat de melk dan in de lebmaag van het niet goed meer kan stremmen. Voerschema´s met koemelk zijn duidelijk gevoeliger voor afwijkingen met diarree tot gevolg. Koemelk is namelijk veel vetter dan kunstmelk. Per keer het kalf 2 liter voeren in de eerste levensweken en dan 3x per dag, zeker in herfst en winter.

Goed resultaat

Goede opfok resultaten zijn zeker haalbaar als het kalf gemakkelijk wordt geboren in een schoon hok of wei, meerdere liters biest binnen een half uur in het kalf gevoerd worden en de kalfjes de eerste levensweken in een ruim strohok kunnen lopen en spelen met veel stro. Warmte is essentieel om te kunnen leven en overleven.
 

drs. ing. Dick de Lange

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Uw korting -10%
Kalverdek Calf Coat 80 cm
Kalverdek Calf Coat 80 cm
€ 19,95 € 17,96
Uw korting -5%
Kalverbrokfles 2.5 liter
Kalverbrokfles 2.5 liter
€ 23,50 € 22,32