Acute sterfte bij koeien

Acute sterfte bij koeien

Soms zijn er op melkveebedrijven vervelende incidenten: ziekte problemen bij de koeien waarbij meerdere dieren in korte tijd doodgaan of geëuthanaseerd moeten worden.



Juiste diagnose

In eerste instantie raken veehouder en dierenarts behoorlijk in paniek wanneer veel dieren tegelijk ziek worden of dood gaan. Bij een dergelijk acuut probleem is het meestal een en dezelfde oorzaak. Juist op dat spannende moment is het heel belangrijk dat een goede diagnose wordt gesteld: de oorzaak moet gevonden worden om juiste beslissingen te kunnen nemen.

Is de oorzaak besmet voer, besmet box strooisel of een te grote stressfactor? Bij een ernstig probleem met veel zieke dieren en acute sterfte moet de diagnose SNEL en BETROUWBAAR zijn: dus alle registers voor onderzoek gebruiken  om sterfte en schade te beperken. In dit artikel worden 4 problemen op melkveebedrijven beschreven waarbij het aantal sterfte gevallen niet te voorspellen is, maar waarbij de totale schade vaak erg hoog is. Het enige goede advies is: probeer deze ellende te voorkomen door passende preventie.

Botulisme

Botulisme bij koeien wordt veroorzaakt door opname toxinen van de Clostridium bacterie. De ernst van de ziekte is afhankelijk van de hoeveelheid opgenomen gifstoffen of toxinen. De toxinen verhinderen in de zenuwuiteinden overdracht van prikkels, waardoor het dier verlamd raakt. Bij opname van grote hoeveelheid toxinen  kan het dier dood gevonden worden en bij lage doses toxinen zijn de klinische symptomen milder en slepender: ze kunnen moeilijk overeind komen en lopen waggelend met een slappe staart. Soms raakt de tong verlamd en kunnen de dieren niet meer eten en drinken.

De toxinen worden gevormd in een kadaver, meestal een dode vogel (een kraai boven de maiskuil) of besmette pluimveemest (met dode kippen erin) op het grasland of als boxvulling gebruikt. De toxinen kunnen maanden lang in het voer of strooisel aanwezig blijven: dus bij verdenking die kuil niet meer voeren of strooisel compleet verwijderen. Opmerkelijk is wel dat het aantal aangetaste koeien na het begin van de uitbraak nog weken kan doorgaan ondanks dat de ziektebron verwijderd is.

Klebsiella

Klebsiella is een bodembacterie die in besmet en vochtig zaagsel kan voorkomen. Doordat de koeien gaan liggen komen de open slotgaten van de spenen in contact met het zaagsel en daardoor kunnen de Klebsiella bacterien in het uier komen en mastitis veroorzaken.

Klebsiella zaagsel koeien DAP Horst



Klebsiella veroozaakt vaak een heftige en acute uierontsteking. Soms kan dit lijken op een E Coli-mastitis. Met een bacteriologisch onderzoek van het mastitis monster kan de bacterie aangetoond worden. Genezing van koeien met een Klebsiella mastitis is lastig ondanks gebruik van antibiotica. Daarbij blijft het besmette kwartier ook weer veel Klebsiella bacteriën uitscheiden en wordt het zaagsel in de boxen nog meer besmet. Hierdoor kunnen meerdere koeien in de koppel geïnfecteerd  raken. Het beste bij een dergelijk probleem is de besmette koeien (hoog celgetal dieren) te onderzoeken en als ze positief testen direct opruimen en ook de boxvulling compleet verwijderen.

BCK (Boosaardige Catarraal Koorts)

BCK wordt veroorzaakt door een Herpesvirus waarvan schapen en hertachtigen dragers kunnen zijn. In Nederland hebben we eigenlijk alleen met het virus te maken waar de schapen soms dragers en uitscheiders van zijn. Rundvee dat ziek is van BCK in Nederland heeft bijna altijd uitsluitend contact gehad met schapen in de laatste 3 maanden (lammerende schapen en koeien onder een dak in dezelfde stal bijvoorbeeld). Doordat de schapen dragers kunnen zijn worden ze zelf niet ziek, maar ze worden dan wel een besmettingsbron voor de runderen in de buurt.

Besmette koeien zijn ernstig ziek met hoge koorts en kunnen snel sterven (reageren niet op antibiotica want de oorzaak is een virus). Soms verloopt het ziektebeeld langzamer en wordt de kop met de ogen aangetast en daarna ook de luchtwegen met de darmen (bloederige diarree). Ook deze dieren gaan sterven.

Hoeveel dieren ziek worden en sterven is afhankelijk van het aantal runderen dat intensief contact heeft gehad met de besmette schapen die het virus uitscheiden. Vaak is er veel virus uitscheiding van volwassen schapen bij rondom het lammeren. De beste preventie om BCK bij rundvee te voorkomen is te zorgen dat schapen en runderen nooit contact met elkaar hebben.

Mannheimia Haemolytica

Deze bacterie komt vaker bij meerdere runderen voor. Zowel bij jonge kalfjes als bij volwassen koeien zonder dat dit problemen geeft. De Mannheimia bacterie komt  dan voor in de voorste luchtwegen en bij een gezonde koe met gezond en goed functionerend slijmvlies van de luchtwegen zijn er geen problemen. Wanneer de luchtwegen beschadigd raken dan kan deze bacterie doordringen in de longen en worden de runderen zeer ernstig ziek door een longontsteking. Bij kalfjes bijvoorbeeld kan het slijmvlies van de luchtwegen beschadigd worden door een pinkengriep infectie en bij volwassen koeien op stal kan het slijmvlies onder andere beschadigd worden door het mixen van de mest wanneer de stal verder onvoldoende wordt geventileerd.

Bij zieke koeien (hoge koorts, uit de melk, zeer sloom en traag door de pijnlijke longontsteking) is een passende antibiotica behandeling met koorts en ontstekingsremmers vaak wel een behandeling met succesvol verloop. Goed opletten en temperaturen van de verdachte dieren kan de schade beperken doordat een snelle en goede behandeling dan beter kan aanslaan. De preventie is dus met name zorgen voor een goede ventilatie en gezond klimaat en daarbij is het zaak stress te voorkomen.

Dick de Lange, dierenarts melkvee dierenartsenpraktijk Horst

Dick de Lange, dierenarts melkvee

Categorie: Algemeen/Management

De met een * gemarkeerde velden zijn verplichte velden.

Bestel veilig en zeker bij de Veeapotheek:

Stal Strooi Plus
vanaf
€ 32,67
Uw korting -5%
Zaagselstrooier Vink
€ 170,01 € 161,50
Uw korting -20%
Vink Poederstrooier 12 liter
€ 211,87 € 169,50